(Δημοσιεύτηκε στην Ημερήσια Εφημερίδα της Κοζάνης "Πρωϊνός Λόγος" στις 31/1/2009)
Η αλλαγή του χρόνου συνοδεύτηκε με μία άλλη, αυτή της όψης της πόλης, σε ό,τι τουλάχιστον αφορά τα νέα κτίρια που προστίθενται στην Κοζάνη. Σε λίγο καιρό ξεκινά η κατασκευή του κτιρίου που θα στεγάσει τις Αστυνομικές Υπηρεσίες της περιοχής. Το πολυπόθητο κτίριο, αρκετών εκατοντάδων τετραγωνικών μέτρων, θα υψωθεί στην νότια πλευρά της πόλης, σε ιδιόκτητο οικόπεδο του αρμόδιου Υπουργείου, πυκνώνοντας τον οικοδομικό ιστό ανάμεσα στην παλαιά πόλη και τη νέα στο Παϋάμπορο. Σχεδόν ολοκληρώθηκε η ανακατασκευή του κτιρίου που στεγάζει το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης, στην οδό Δημοκρατίας. Το κτίριο ενισχυμένο στατικά, διατηρεί ακριβώς κάθε αρχιτεκτονικό στοιχείο του παλαιού. Έως και το εξωτερικό υπόστεγο, στη μικρή αυλή. Το κτίριο του Αρχαιολογικού Μουσείου, αποτελεί ενότητα, με τα δύο κτίρια του Λαογραφικού Μουσείου – Φυσικής Ιστορίας, διαφορετικού όμως αρχιτεκτονικού ρυθμού. Τη θεματική αυτή ενότητα, δίχως αμφιβολία, θα συμπλήρωνε το μουσείο ηλεκτρισμού, εάν και όποτε αποφασισθεί η δημιουργία του. Φαντάζομαι την υλοποίηση ενός project, παράδειγμα των δυνατοτήτων της νέας αρχιτεκτονικής. Ελπίζω στην κατασκευή ενός πληθωρικού οικοδομήματος, φουτουριστικού σχεδιασμού, με περιβαλλοντικές όμως ευαισθησίες, στον ελεύθερο χώρο που φιλοξενεί τα τελευταία χρόνια το πανηγύρι της πόλης. Εκεί, με θέα τα ορυχεία εξόρυξης του λιγνίτη, τα άσπρα σύννεφα ατμού των σταθμών παραγωγής ηλεκτρισμού, δίπλα στα «νεκρά» νταμάρια, κάτω από τον γρανιτένιο λόφο του ψηλού Αι – Ηλιά.
Τον καιρό αυτό, λύνονται νομικά ζητήματα, που άπτονται του μέλλοντος, ενός σημαντικού κτιρίου της πόλης, ενός αρχιτεκτονήματος του σπουδαίου Έλληνα αρχιτέκτονα Άρη Κωνσταντινίδη. Το κτίριο, που από τη δεκαετία του 60 στέγαζε το ξενοδοχείο «ΞΕΝΙΑ», διότι περί αυτού πρόκειται, τελευταία «γνώρισε» στιγμές πλήρους εγκατάλειψης. Το κτίριο θα ανακαινισθεί και θα λειτουργήσει πάλι ως ξενοδοχείο, από γνωστούς τοπικούς επιχειρηματίες. Κλειδί στην όλη υπόθεση, αποτελεί ο Δήμος Κοζάνης, ιδιοκτήτης κατά ένα τρόπο, του οικοπέδου. Ο Δήμος και ως ο κύριος φορέας διοίκησης της πόλης, υποχρεούται να επιβλέψει την απόλυτη εφαρμογή όρων και προϋποθέσεων που διέπουν τις ανακαινίσεις ιστορικών κτιρίων, κατά την ανακαίνισή του. Ιδίως να αποτρέψει τυχόν επεκτάσεις του κτιρίου, αλλοιώνοντας την αρχική του φυσιογνωμία και συρρικνώνοντας τον ελεύθερο χώρο του «οικοπέδου», ενός χώρου στο καλύτερο σημείο της πόλης. Η ανακαίνιση - επαναλειτουργία του «ΞΕΝΙΑ» θα ακολουθήσει τις ανανεώσεις των άλλων ξενοδοχείων της πόλης που αυτό τον καιρό τελείωσαν ή βρίσκονται σε εξέλιξη. Φυσικά τομή στη βελτίωση της αισθητικής της πόλης, αλλά και στην προσπάθεια διατήρησης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, αποτελεί η επισκευή - επανάχρηση του κτιρίου που στεγάζει το ξενοδοχείο «ΕΡΜΙΟΝΙΟΝ», στο κέντρο της πόλης. Το κτίριο, αξίζει να αναφερθεί για άλλη μια φορά, κτίστηκε με σχέδια του μηχανικού Μαξ Ρούμπενς το 1932 και είναι, από αρχιτεκτονικής πλευράς, εκλεκτικιστικό τυπικό της περιόδου 1920 – 1930.
Στην οδό Βενιζέλου κατασκευάσθηκε τα τελευταία χρόνια και χρησιμοποιείται ήδη, κτιριακό συγκρότημα γραφείων και καταστημάτων, σε ό,τι αφορά το ισόγειο. Το κτίριο καταλαμβάνει ολόκληρη την πάνω πλευρά του οικοδομικού τετραγώνου, που εκτείνεται μεταξύ της οδού Βενιζέλου και της πλατείας Λασσάνη. Το ογκώδες κτίριο, αν και επιβαρύνει το ήδη επιβαρημένο κτιριακά κέντρο, λόγω της καλαίσθητης πρόσοψης – πρόσοψη επενδυμένη με μάρμαρο, λόγω του κλασικού αρχιτεκτονικού στιλ γραφείων – ενός στιλ όχι ιδιαίτερα συνηθισμένου στην πόλη και σε συνδυασμό με την αναβαθμισμένη αισθητικά – λειτουργικά οδό Βενιζέλου, συμβάλει στη βελτίωση του πολύπαθου αισθητικού ορίζοντα του κέντρου της Κοζάνης. Προσομοιάζει το μέρος αυτό της πόλης με εκείνα των κέντρων των μεγάλων πόλεων. Με αυτόν τον τρόπο επενεργεί στην αισθητική και η κατασκευή των νέων κτιρίων, για εμπορική χρήση, στην οδό Κ. Καραμανλή. Με τη διαφορά βεβαίως, της ύπαρξης εδώ, βιομηχανικών κτιρίων από ατσάλι και γυαλί περισσότερο, μεγάλου εμβαδού, με εξωτερικά και εσωτερικά parkink, ευρισκόμενα ένθεν κακείθεν φαρδιάς λεωφόρου, όπως στις εισόδους των μεγάλων πόλεων. Οι κτιριακές εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου Δ. Μακεδονίας που θα δημιουργηθούν, θα αποτελέσουν πεδίο δόξης λαμπρόν, αρχιτεκτονικών εφαρμογών. Σήμερα όπου, εκτός του σχεδιασμού, των υλικών και των σκοπών της αρχιτεκτονικής, παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο η τεχνολογία και τα multimedia, απαιτούνται νέοι θεσμοί, νέα «εργαλεία». Η δημιουργία ενός Γραφείου Πολεοδομικής Πολιτικής, δίπλα και πάνω από τις πολεοδομικές και τεχνικές υπηρεσίες του Δήμου θα ήταν ίσως, ό,τι χρειάζεται, έτσι ώστε, εκπονώντας και εφαρμόζοντας πολιτικές στήριξης, να βελτιωθεί το αισθητικό «πρόσωπο» της πόλης. Γιατί όχι, να αποκτήσει η πόλη μία δική της, ξεχωριστή αρχιτεκτονική φυσιογνωμία, διαφοροποιούμενη από το τυπικό «γκρίζο» των περισσότερων ελληνικών πόλεων.
Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου 2009
Βιογραφικό
ΓΙΑΝΝΗΣ Δ. ΓΟΥΣΙΟΠΟΥΛΟΣ
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Γεννήθηκα στο Αηδονοχώρι του Ν. Κοζάνης, το 1960. Γονείς μου ήταν ο Δημήτριος Γουσιόπουλος και η Ελένη Δούβλου από τη Σιάτιστα. Μεγάλωσα στη Νεάπολη, όπου και τελείωσα το Γυμνάσιο. Από το 1984 εργάζομαι ως τεχνικός στη ΔΕΗ, στον Τομέα Χημείας και Περιβάλλοντος του Ατμοηλεκτρικού Σταθμού του Αγίου Δημητρίου. Διαμένω μόνιμα στην Κοζάνη. Σπούδασα Διοικητική Τεχνολογία στη Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας του ΤΕΙ Δ. Μακεδονίας. Απέκτησα μεταπτυχιακό τίτλο πάνω στη Διοίκηση Επιχειρήσεων από το Chartered Management Institute.
Το 1993 έως και το 1998 αποσπάσθηκα στη Βουλή των Ελλήνων και διατέθηκα στο Πολιτικό Γραφείο του Βουλευτή του Ν. Κοζάνης κ. Ηλία Βλαχόπουλου με σκοπό τη διοικητική υποστήριξη του γραφείου. Αντικείμενα της εργασίας μου, μεταξύ άλλων, ήταν η προώθηση θεμάτων των φορέων της περιοχής, ιδιαίτερα της Επαρχίας Βοΐου, καθώς οι σχέσεις και η προβολή μέσω των ΜΜΕ.
Διετέλεσα μέλος διοικητικών συμβουλίων φορέων και μέλος κινήσεων. Ιδρυτικό μέλος της Κίνησης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του Ν. Κοζάνης. Δημιουργός του Δικτυακού ΦΟΡΟΥΜ για την Πολεοδομική Ανάδειξη της Κοζάνης. Γραμματέας της ΠΑΣΚΕ ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου ΔΕΗ. Γραμματέας του Δ.Σ. του συλλόγου σπουδαστών του Τμήματος Διοικητικής Τεχνολογίας του ΤΕΙ Δ. Μακεδονίας. Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Πολιτιστικού Συλλόγου Αηδονοχωριτών Θεσσαλονίκης. Μέλος της Συντακτικής Ομάδας του εντύπου «ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» - έντυπο της Νομαρχιακής Επιτροπής Κοζάνης του ΠΑΣΟΚ. Επικεφαλής δημοτικής κίνησης στο Δήμο Νεάπολης κατά τις δημοτικές εκλογές του 1998. Στα πλαίσια των κοινωνικών μου δραστηριοτήτων συνεργάσθηκα ως σχολιαστής με τον τηλεοπτικό σταθμό ¨TOP GANNEL¨. Διατελώ μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου Βοϊοτών Κοζάνης, καθώς και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του σωματείου εργαζομένων στη ΔΕΗ η «Η ΕΝΩΣΗ». Αρθρογραφώ στην ημερήσια εφημερίδα ¨Πρωινός Λόγος¨. Προσφιλής μου θεματολογία είναι η προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης της περιοχής που κατάγομαι.
Είμαι παντρεμένος με την Ελένη Γούσα πολιτικό επιστήμονα από τη Νιγρίτα Σερρών. Έχω δύο παιδιά, τον Δημήτρη 21 ετών, φοιτητή της Κτηνιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και τον Γιώργο 15 ετών, μαθητή Γυμνασίου. Μου αρέσει η πεζοπορία, το κάμπιγκ, τα ταξίδια, η άσκηση της μαστορικής τέχνης, η συλλογή λαογραφικών αντικειμένων και η διαμονή, όταν η εργασία μου το επιτρέπει, στο Αηδονοχώρι.
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Γεννήθηκα στο Αηδονοχώρι του Ν. Κοζάνης, το 1960. Γονείς μου ήταν ο Δημήτριος Γουσιόπουλος και η Ελένη Δούβλου από τη Σιάτιστα. Μεγάλωσα στη Νεάπολη, όπου και τελείωσα το Γυμνάσιο. Από το 1984 εργάζομαι ως τεχνικός στη ΔΕΗ, στον Τομέα Χημείας και Περιβάλλοντος του Ατμοηλεκτρικού Σταθμού του Αγίου Δημητρίου. Διαμένω μόνιμα στην Κοζάνη. Σπούδασα Διοικητική Τεχνολογία στη Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας του ΤΕΙ Δ. Μακεδονίας. Απέκτησα μεταπτυχιακό τίτλο πάνω στη Διοίκηση Επιχειρήσεων από το Chartered Management Institute.
Το 1993 έως και το 1998 αποσπάσθηκα στη Βουλή των Ελλήνων και διατέθηκα στο Πολιτικό Γραφείο του Βουλευτή του Ν. Κοζάνης κ. Ηλία Βλαχόπουλου με σκοπό τη διοικητική υποστήριξη του γραφείου. Αντικείμενα της εργασίας μου, μεταξύ άλλων, ήταν η προώθηση θεμάτων των φορέων της περιοχής, ιδιαίτερα της Επαρχίας Βοΐου, καθώς οι σχέσεις και η προβολή μέσω των ΜΜΕ.
Διετέλεσα μέλος διοικητικών συμβουλίων φορέων και μέλος κινήσεων. Ιδρυτικό μέλος της Κίνησης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του Ν. Κοζάνης. Δημιουργός του Δικτυακού ΦΟΡΟΥΜ για την Πολεοδομική Ανάδειξη της Κοζάνης. Γραμματέας της ΠΑΣΚΕ ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου ΔΕΗ. Γραμματέας του Δ.Σ. του συλλόγου σπουδαστών του Τμήματος Διοικητικής Τεχνολογίας του ΤΕΙ Δ. Μακεδονίας. Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Πολιτιστικού Συλλόγου Αηδονοχωριτών Θεσσαλονίκης. Μέλος της Συντακτικής Ομάδας του εντύπου «ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» - έντυπο της Νομαρχιακής Επιτροπής Κοζάνης του ΠΑΣΟΚ. Επικεφαλής δημοτικής κίνησης στο Δήμο Νεάπολης κατά τις δημοτικές εκλογές του 1998. Στα πλαίσια των κοινωνικών μου δραστηριοτήτων συνεργάσθηκα ως σχολιαστής με τον τηλεοπτικό σταθμό ¨TOP GANNEL¨. Διατελώ μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου Βοϊοτών Κοζάνης, καθώς και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του σωματείου εργαζομένων στη ΔΕΗ η «Η ΕΝΩΣΗ». Αρθρογραφώ στην ημερήσια εφημερίδα ¨Πρωινός Λόγος¨. Προσφιλής μου θεματολογία είναι η προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης της περιοχής που κατάγομαι.
Είμαι παντρεμένος με την Ελένη Γούσα πολιτικό επιστήμονα από τη Νιγρίτα Σερρών. Έχω δύο παιδιά, τον Δημήτρη 21 ετών, φοιτητή της Κτηνιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και τον Γιώργο 15 ετών, μαθητή Γυμνασίου. Μου αρέσει η πεζοπορία, το κάμπιγκ, τα ταξίδια, η άσκηση της μαστορικής τέχνης, η συλλογή λαογραφικών αντικειμένων και η διαμονή, όταν η εργασία μου το επιτρέπει, στο Αηδονοχώρι.
Δευτέρα 12 Ιανουαρίου 2009
Η εργασία μου στο βενζινάδικο του θείου Αλέκου
(Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Νεάπολης "ΝΕΑΠΟΛΙΤΙΚΟ ΒΗΜΑ" Ιανουάριο 2009)
Ήταν καλοκαίρι του 1971, όταν ο πατέρας μου με ρώτησε, αν θέλω στον ελεύθερο χρόνο μου, να βοηθώ τον θείο Αλέκο στο βενζινάδικό του, έναντι φυσικά μιας κάποιας αμοιβής. Το σχολείο ήταν κλειστό, αγροτική οικογένεια δεν είμαστε, η δουλειά του πατέρα μου δεν επιδέχονταν βοήθεια από εμένα, το ωράριο θα ήταν ελαστικό, σκέφτηκα, γιατί να μην αποδεχτώ την πρόταση; Την άλλη μέρα το πρωί λοιπόν, όχι νωρίτερα από όταν πήγαινα στο σχολείο και μετά από ένα πλούσιο γεύμα που μου ετοίμασε η μητέρα μου, κατηφόρισα προς το μαγαζί του θείου. Εκείνος με καλοδέχτηκε και αμέσως άρχισε να μου λέει κάποια πράγματα για τη δουλειά. Ο θείος Αλέκος ήταν πρωτοξάδελφος της γιαγιάς μου, της μητέρας του πατέρα μου, αν θυμάμαι καλά. Επαγγελματικά ήταν πετυχημένος και είχε πολλά λεφτά. Η επιτυχία του έλεγαν, πως οφείλεται στην ικανότητα του να προβλέπει τις νέες τάσεις της αγοράς και στην καλή διαχείριση των οικονομικών.
Η κύρια δραστηριότητα ασκούνταν στο πεζοδρόμιο, έξω από τον στεγασμένο χώρο της επιχείρησης. Τρεις αντλίες στη σειρά, χρησίμευαν για την τροφοδοσία των οχημάτων σε καύσιμα, από μεγάλες δεξαμενές, που ήταν βυθισμένες κάτω από τον δρόμο. Η πρώτη αντλία ήταν για το πετρέλαιο. Με αυτό κινούνταν τα φορτηγά, τα τρακτέρ και τα ταξί. Η δεύτερη και η τρίτη ήταν για την απλή και την σούπερ βενζίνη. Με τις βενζίνες κινούνταν τα μικρά αυτοκίνητα, τα γιώτα – χι, όπως ονομάζονται. Παραδίπλα, μια χειροκίνητη αντλία με ενσωματωμένη μικρή δεξαμενή, περιείχε βενζίνη με λάδι και ήταν για τα δίκυκλα οχήματα, για τις μηχανές άντλησης νερού και τα ξυλοκοπτικά μηχανάκια. Μια συσκευή παροχής αέρα, από αεροσυμπιεστή που βρισκόταν στο εσωτερικό του μαγαζιού, για τις ρόδες των αυτοκινήτων, συμπλήρωνε τον εξωτερικό εξοπλισμό. Η εκπαίδευση κράτησε δύο – τρεις ημέρες και μετά ήμουν έτοιμος να αναλάβω εργασία.
Ποια ήταν η εργασία ή το αντικείμενο καλύτερα, κατά τη γλώσσα των ειδικών; Μόλις έβλεπα το αυτοκίνητο να σταθμεύει μπροστά από τις αντλίες, έτρεχα έξω από το μαγαζί, ρωτούσα τον οδηγό για το είδος του καυσίμου και την ποσότητα που θα έβαζα, άνοιγα την τάπα του ρεζερβουάρ, ξεκινούσα την αντλία, τοποθετούσα την μάνικα και αυτό ήταν όλο. Μετά πληρωνόμουνα, έκανα αντίστροφα τη διαδικασία και έβαζα τα χρήματα στο συρτάρι. Αφού ο πελάτης έφευγε, έγραφα στο βιβλίο πελατών τον αύξοντα αριθμό της συγκεκριμένης πώλησης, το όνομα του πελάτη αν ήταν γνωστός, τη λέξη ¨διερχόμενον¨ αν ήταν άγνωστος, τα λίτρα, το ποσό σε δραχμές και στην τελευταία στήλη τη λέξη ¨εξοφλήθη¨, ή άφηνα κενό αν ο πελάτης δεν πλήρωνε. Οι αυτοκινητιστές, ως επί το πλείστον, πλήρωναν στο τέλος της εβδομάδας ή του μήνα, ανάλογα την συμφωνία που έκαναν με τον θείο Αλέκο. Φυσικά ήταν και οι κακοπληρωτές που πλήρωναν στη χάση και τη φέξη, ή και καμιά φορά. Η δουλειά δεν παρουσίαζε ιδιαίτερη δυσκολία, εκτός από τότε, όταν δεν μπορούσα να ανοίξω την τάπα του ρεζερβουάρ των φορτηγών αυτοκινήτων και των τρακτέρ, λόγω του ότι αυτή γλιστρούσε από το χυμένο πετρέλαιο ανακατεμένο με τη σκόνη. Η κίνηση του βενζινάδικου ήταν μεγάλη. Μπορεί τα αυτοκίνητα να ήταν τότε πολύ λιγότερα από τα σημερινά, ήταν όμως λίγα και τα βενζινάδικα. Τέσσερα είχε η Νεάπολη και καμιά δεκαριά ολόκληρη η Επαρχία Βοΐου.
Ο θείος Αλέκος δεν αρκούνταν στα έσοδα από την πώληση των καυσίμων. Στο εσωτερικό του μαγαζιού βρισκόταν ό,τι άλλο χρειάζεται ένα αυτοκίνητο και όχι μόνο. Στον έναν χώρο, εκτός του γραφείου, μιας ντουλάπας με βιβλία και τέσσερις πέντε καρέκλες, βρίσκονταν αντλίες νερού για το πότισμα των τριφυλλιών. Η περιοχή ήταν και είναι αγροτική. Ο κάμπος της Νεάπολης προσφερόταν για ποτιστικές καλλιέργειες και ο θείος δεν έχασε την ευκαιρία. Εμπορεύονταν αυτά τα μηχανήματα, αυξάνοντας τον τζίρο και τα κέρδη της επιχείρησης. Πιο πίσω πλήθος ελαστικών κάλυπτε τις ανάγκες των αυτοκινήτων. Ελαστικά όλων των κατηγοριών και όλων των μεγεθών, για τα γιώτα – χι, τα φορτηγά και τα τρακτέρ. Τον καιρό εκείνο δεν υπήρχαν τα σημερινά βουλκανιζατέρ. Η διακίνηση των ελαστικών γινόταν αποκλειστικά μέσω των βενζινάδικων. Το πέρασμά τους και η επισκευή τους γίνονταν από τους ίδιους τους ιδιοκτήτες των αυτοκινήτων. Στον άλλο χώρο, που επικοινωνούσε με τον προηγούμενο μέσω μιας πόρτας, βρίσκονταν ανταλλακτικά για τα σέρβις των αυτοκινήτων. Τι να πρωτοαναφέρει κανείς; Λάδια χύμα σε μεγάλα βαρέλια ή συσκευασμένα, διαφόρων κατηγοριών πυκνότητας και ποσότητας, συσκευασίας. Φίλτρα λαδιού, φίλτρα βενζίνης και πετρελαίου, ιμάντες, κολάρα, μπουζί, βίδες και παξιμάδια διαφόρων μεγεθών, ανταλλακτικά επισκευής φούιτ των ελαστικών. Πέρα από την πώληση των προϊόντων δεν ήταν λίγες οι φορές που πραγματοποιούνταν και κάποιες επισκευές, ιδίως των φούιτ των ελαστικών. Όλα αυτά συγκροτούσαν μια σοβαρή επαγγελματική δραστηριότητα και έκαναν την φίρμα γνωστή σε όλη την περιοχή. Ήμουν τυχερός πραγματικά που απασχολιόμουνα εκεί, έστω και με τον τρόπο της μερικής απασχόλησης.
Στο μαγαζί καθημερινά ερχόταν πολύς κόσμος. Εκτός από τους διερχόμενους πελάτες που καθυστερούσαν λίγο για να ανταλλάξουν σκέψεις με το αφεντικό, άλλοι πελάτες εκτός συγκεκριμένης δουλειάς, κάθονταν για ώρα στο μαγαζί, κουβεντιάζοντας με τον θείο Αλέκο, για παντός είδους θέματα. Για το εμπόριο, τα επαγγέλματα, την πολιτική κατάσταση, ακόμη και για οικογενειακά θέματα με τους συγγενείς και φίλους. Ο θείος Αλέκος τους συμβούλευε, τους ενημέρωνε, τους νουθετούσε, τους παρότρυνε και κάποιους φυσικά τους μάλωνε. Εγώ όντας μικρός, άκουγα και δεν μιλούσα. ¨Αγόραζα¨ και δεν ¨πουλούσα¨, κατά την γνωστή λαϊκή ρήση. Οι κουβέντες πολλές φορές συνοδεύονταν με ούζα, καφέδες και αναψυκτικά, που ο θείος παράγγελνε και κερνούσε από το παραδιπλανό καφενείο, αυτό του μπάρμπα – Βασίλη. Δικό μου αγαπημένο κέρασμα ήταν το ¨υποβρύχιο¨, βανίλια στο νερό και η βυσσινάδα. Κατά τα άλλα, ο θείος Αλέκος ως χαρακτήρας ήταν γενικά χαμηλών τόνων, μετριοπαθής και συντηρητικός, αλλά αποφασιστικός. Δεν κάπνιζε, δεν έπινε, είχε ωστόσο κάποια κινητικά προβλήματα, γεγονός που με ανάγκαζε να κινούμαι περισσότερο.
Στο βενζινάδικο δούλευα κυρίως τα πρωινά. Τα απογεύματα πήγαινα μόνο όταν είχε πολύ δουλειά. Δούλευα ευχάριστα, αν και κάποιες φορές ήθελα να είμαι στην αλάνα της γειτονιάς και να παίζω. Μια φορά θυμάμαι, πρωί κατά τις έντεκα, ένα φορτηγάκι διαφήμιζε με το μεγάφωνο πως ¨το μεγαλύτερο τσίρκο της Γαλλίας βρίσκεται στην πόλη σας και το βράδυ θα δώσει παράσταση¨. Με το άκουσμα της είδησης όλα τα παιδιά έτρεξαν εκεί, όπως δεν είχαν σχολείο, για να παρακολουθήσουν την προετοιμασία και να δουν τα άγρια ζώα από κοντά. Εγώ βλέποντας τους φίλους μου να πηγαίνουν και μη μπορώντας να πάω, ζήλεψα, έως και στεναχωρήθηκα. Αφού το σκέφτηκα και το ξανασκέφτηκα, πήρα την μεγάλη απόφαση. Χωρίς να ενημερώσω τον θείο Αλέκο, την κοπάνησα για το γήπεδο – χώρο εγκατάστασης του τσίρκου – κάνοντάς τον να ανησυχήσει. Όλη μέρα, όπως και τα άλλα παιδιά, την βγάλαμε εκεί, μέχρι το βράδυ στην παράσταση. Την άλλη μέρα δεν είχα μούτρα να αντικρίσω το αφεντικό. Ευτυχώς ήμουνα 11 χρονών και εκείνος δεν με μάλωσε.
Στο βενζινάδικο, εκτός από εκείνο το καλοκαίρι, εργάσθηκα και τα επόμενα πέντε – έξι καλοκαίρια. Τους χειμώνες, κάποιες Κυριακές, όταν ο θείος Αλέκος μου το ζητούσε γιατί είχε πολύ δουλειά, πήγαινα και βοηθούσα την κατάσταση. Ένα καλοκαίρι, όταν ο θείος πήγε στην Αμερική για να κάνει εγχείρηση στο πόδι του και τα δύο του παιδιά απουσίαζαν – ο Σάκης σπούδαζε στην Ιταλία φαρμακοποιός και ο Τάσος υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία – κράτησα το μαγαζί εγώ με την θεία Ανδρομάχη. Για μένα η απασχόληση αυτή αποτέλεσε μια σημαντική εμπειρία. Έμαθα πολλά πράγματα από τη ζωή. Ψήθηκα, όπως έλεγε ο πατέρας μου. Εκτός από την εμπειρία που απέκτησα, εδώ που τα λέμε, συγκέντρωσα και κάποια χρήματα, τα οποία ο Θείος Αλέκος κατέθετε περιοδικά σε βιβλιάριο της Εμπορικής Τράπεζας, που είχε ανοίξει στο όνομά μου. Όσα και να μην ήταν τα χρήματα, ήταν αρκετά, ώστε να καλύψω αργότερα, το κόστος της στρατιωτικής μου θητείας. Στον θείο Αλέκο έτρεφα απεριόριστη εκτίμηση και εκείνος με αγαπούσε. Όταν μεγάλωσα είχαμε τακτική επικοινωνία, έως πέρσι, που εγκατέλειψε τον μάταιο τούτο κόσμο, ευτυχώς πλήρης ημερών.
Ήταν καλοκαίρι του 1971, όταν ο πατέρας μου με ρώτησε, αν θέλω στον ελεύθερο χρόνο μου, να βοηθώ τον θείο Αλέκο στο βενζινάδικό του, έναντι φυσικά μιας κάποιας αμοιβής. Το σχολείο ήταν κλειστό, αγροτική οικογένεια δεν είμαστε, η δουλειά του πατέρα μου δεν επιδέχονταν βοήθεια από εμένα, το ωράριο θα ήταν ελαστικό, σκέφτηκα, γιατί να μην αποδεχτώ την πρόταση; Την άλλη μέρα το πρωί λοιπόν, όχι νωρίτερα από όταν πήγαινα στο σχολείο και μετά από ένα πλούσιο γεύμα που μου ετοίμασε η μητέρα μου, κατηφόρισα προς το μαγαζί του θείου. Εκείνος με καλοδέχτηκε και αμέσως άρχισε να μου λέει κάποια πράγματα για τη δουλειά. Ο θείος Αλέκος ήταν πρωτοξάδελφος της γιαγιάς μου, της μητέρας του πατέρα μου, αν θυμάμαι καλά. Επαγγελματικά ήταν πετυχημένος και είχε πολλά λεφτά. Η επιτυχία του έλεγαν, πως οφείλεται στην ικανότητα του να προβλέπει τις νέες τάσεις της αγοράς και στην καλή διαχείριση των οικονομικών.
Η κύρια δραστηριότητα ασκούνταν στο πεζοδρόμιο, έξω από τον στεγασμένο χώρο της επιχείρησης. Τρεις αντλίες στη σειρά, χρησίμευαν για την τροφοδοσία των οχημάτων σε καύσιμα, από μεγάλες δεξαμενές, που ήταν βυθισμένες κάτω από τον δρόμο. Η πρώτη αντλία ήταν για το πετρέλαιο. Με αυτό κινούνταν τα φορτηγά, τα τρακτέρ και τα ταξί. Η δεύτερη και η τρίτη ήταν για την απλή και την σούπερ βενζίνη. Με τις βενζίνες κινούνταν τα μικρά αυτοκίνητα, τα γιώτα – χι, όπως ονομάζονται. Παραδίπλα, μια χειροκίνητη αντλία με ενσωματωμένη μικρή δεξαμενή, περιείχε βενζίνη με λάδι και ήταν για τα δίκυκλα οχήματα, για τις μηχανές άντλησης νερού και τα ξυλοκοπτικά μηχανάκια. Μια συσκευή παροχής αέρα, από αεροσυμπιεστή που βρισκόταν στο εσωτερικό του μαγαζιού, για τις ρόδες των αυτοκινήτων, συμπλήρωνε τον εξωτερικό εξοπλισμό. Η εκπαίδευση κράτησε δύο – τρεις ημέρες και μετά ήμουν έτοιμος να αναλάβω εργασία.
Ποια ήταν η εργασία ή το αντικείμενο καλύτερα, κατά τη γλώσσα των ειδικών; Μόλις έβλεπα το αυτοκίνητο να σταθμεύει μπροστά από τις αντλίες, έτρεχα έξω από το μαγαζί, ρωτούσα τον οδηγό για το είδος του καυσίμου και την ποσότητα που θα έβαζα, άνοιγα την τάπα του ρεζερβουάρ, ξεκινούσα την αντλία, τοποθετούσα την μάνικα και αυτό ήταν όλο. Μετά πληρωνόμουνα, έκανα αντίστροφα τη διαδικασία και έβαζα τα χρήματα στο συρτάρι. Αφού ο πελάτης έφευγε, έγραφα στο βιβλίο πελατών τον αύξοντα αριθμό της συγκεκριμένης πώλησης, το όνομα του πελάτη αν ήταν γνωστός, τη λέξη ¨διερχόμενον¨ αν ήταν άγνωστος, τα λίτρα, το ποσό σε δραχμές και στην τελευταία στήλη τη λέξη ¨εξοφλήθη¨, ή άφηνα κενό αν ο πελάτης δεν πλήρωνε. Οι αυτοκινητιστές, ως επί το πλείστον, πλήρωναν στο τέλος της εβδομάδας ή του μήνα, ανάλογα την συμφωνία που έκαναν με τον θείο Αλέκο. Φυσικά ήταν και οι κακοπληρωτές που πλήρωναν στη χάση και τη φέξη, ή και καμιά φορά. Η δουλειά δεν παρουσίαζε ιδιαίτερη δυσκολία, εκτός από τότε, όταν δεν μπορούσα να ανοίξω την τάπα του ρεζερβουάρ των φορτηγών αυτοκινήτων και των τρακτέρ, λόγω του ότι αυτή γλιστρούσε από το χυμένο πετρέλαιο ανακατεμένο με τη σκόνη. Η κίνηση του βενζινάδικου ήταν μεγάλη. Μπορεί τα αυτοκίνητα να ήταν τότε πολύ λιγότερα από τα σημερινά, ήταν όμως λίγα και τα βενζινάδικα. Τέσσερα είχε η Νεάπολη και καμιά δεκαριά ολόκληρη η Επαρχία Βοΐου.
Ο θείος Αλέκος δεν αρκούνταν στα έσοδα από την πώληση των καυσίμων. Στο εσωτερικό του μαγαζιού βρισκόταν ό,τι άλλο χρειάζεται ένα αυτοκίνητο και όχι μόνο. Στον έναν χώρο, εκτός του γραφείου, μιας ντουλάπας με βιβλία και τέσσερις πέντε καρέκλες, βρίσκονταν αντλίες νερού για το πότισμα των τριφυλλιών. Η περιοχή ήταν και είναι αγροτική. Ο κάμπος της Νεάπολης προσφερόταν για ποτιστικές καλλιέργειες και ο θείος δεν έχασε την ευκαιρία. Εμπορεύονταν αυτά τα μηχανήματα, αυξάνοντας τον τζίρο και τα κέρδη της επιχείρησης. Πιο πίσω πλήθος ελαστικών κάλυπτε τις ανάγκες των αυτοκινήτων. Ελαστικά όλων των κατηγοριών και όλων των μεγεθών, για τα γιώτα – χι, τα φορτηγά και τα τρακτέρ. Τον καιρό εκείνο δεν υπήρχαν τα σημερινά βουλκανιζατέρ. Η διακίνηση των ελαστικών γινόταν αποκλειστικά μέσω των βενζινάδικων. Το πέρασμά τους και η επισκευή τους γίνονταν από τους ίδιους τους ιδιοκτήτες των αυτοκινήτων. Στον άλλο χώρο, που επικοινωνούσε με τον προηγούμενο μέσω μιας πόρτας, βρίσκονταν ανταλλακτικά για τα σέρβις των αυτοκινήτων. Τι να πρωτοαναφέρει κανείς; Λάδια χύμα σε μεγάλα βαρέλια ή συσκευασμένα, διαφόρων κατηγοριών πυκνότητας και ποσότητας, συσκευασίας. Φίλτρα λαδιού, φίλτρα βενζίνης και πετρελαίου, ιμάντες, κολάρα, μπουζί, βίδες και παξιμάδια διαφόρων μεγεθών, ανταλλακτικά επισκευής φούιτ των ελαστικών. Πέρα από την πώληση των προϊόντων δεν ήταν λίγες οι φορές που πραγματοποιούνταν και κάποιες επισκευές, ιδίως των φούιτ των ελαστικών. Όλα αυτά συγκροτούσαν μια σοβαρή επαγγελματική δραστηριότητα και έκαναν την φίρμα γνωστή σε όλη την περιοχή. Ήμουν τυχερός πραγματικά που απασχολιόμουνα εκεί, έστω και με τον τρόπο της μερικής απασχόλησης.
Στο μαγαζί καθημερινά ερχόταν πολύς κόσμος. Εκτός από τους διερχόμενους πελάτες που καθυστερούσαν λίγο για να ανταλλάξουν σκέψεις με το αφεντικό, άλλοι πελάτες εκτός συγκεκριμένης δουλειάς, κάθονταν για ώρα στο μαγαζί, κουβεντιάζοντας με τον θείο Αλέκο, για παντός είδους θέματα. Για το εμπόριο, τα επαγγέλματα, την πολιτική κατάσταση, ακόμη και για οικογενειακά θέματα με τους συγγενείς και φίλους. Ο θείος Αλέκος τους συμβούλευε, τους ενημέρωνε, τους νουθετούσε, τους παρότρυνε και κάποιους φυσικά τους μάλωνε. Εγώ όντας μικρός, άκουγα και δεν μιλούσα. ¨Αγόραζα¨ και δεν ¨πουλούσα¨, κατά την γνωστή λαϊκή ρήση. Οι κουβέντες πολλές φορές συνοδεύονταν με ούζα, καφέδες και αναψυκτικά, που ο θείος παράγγελνε και κερνούσε από το παραδιπλανό καφενείο, αυτό του μπάρμπα – Βασίλη. Δικό μου αγαπημένο κέρασμα ήταν το ¨υποβρύχιο¨, βανίλια στο νερό και η βυσσινάδα. Κατά τα άλλα, ο θείος Αλέκος ως χαρακτήρας ήταν γενικά χαμηλών τόνων, μετριοπαθής και συντηρητικός, αλλά αποφασιστικός. Δεν κάπνιζε, δεν έπινε, είχε ωστόσο κάποια κινητικά προβλήματα, γεγονός που με ανάγκαζε να κινούμαι περισσότερο.
Στο βενζινάδικο δούλευα κυρίως τα πρωινά. Τα απογεύματα πήγαινα μόνο όταν είχε πολύ δουλειά. Δούλευα ευχάριστα, αν και κάποιες φορές ήθελα να είμαι στην αλάνα της γειτονιάς και να παίζω. Μια φορά θυμάμαι, πρωί κατά τις έντεκα, ένα φορτηγάκι διαφήμιζε με το μεγάφωνο πως ¨το μεγαλύτερο τσίρκο της Γαλλίας βρίσκεται στην πόλη σας και το βράδυ θα δώσει παράσταση¨. Με το άκουσμα της είδησης όλα τα παιδιά έτρεξαν εκεί, όπως δεν είχαν σχολείο, για να παρακολουθήσουν την προετοιμασία και να δουν τα άγρια ζώα από κοντά. Εγώ βλέποντας τους φίλους μου να πηγαίνουν και μη μπορώντας να πάω, ζήλεψα, έως και στεναχωρήθηκα. Αφού το σκέφτηκα και το ξανασκέφτηκα, πήρα την μεγάλη απόφαση. Χωρίς να ενημερώσω τον θείο Αλέκο, την κοπάνησα για το γήπεδο – χώρο εγκατάστασης του τσίρκου – κάνοντάς τον να ανησυχήσει. Όλη μέρα, όπως και τα άλλα παιδιά, την βγάλαμε εκεί, μέχρι το βράδυ στην παράσταση. Την άλλη μέρα δεν είχα μούτρα να αντικρίσω το αφεντικό. Ευτυχώς ήμουνα 11 χρονών και εκείνος δεν με μάλωσε.
Στο βενζινάδικο, εκτός από εκείνο το καλοκαίρι, εργάσθηκα και τα επόμενα πέντε – έξι καλοκαίρια. Τους χειμώνες, κάποιες Κυριακές, όταν ο θείος Αλέκος μου το ζητούσε γιατί είχε πολύ δουλειά, πήγαινα και βοηθούσα την κατάσταση. Ένα καλοκαίρι, όταν ο θείος πήγε στην Αμερική για να κάνει εγχείρηση στο πόδι του και τα δύο του παιδιά απουσίαζαν – ο Σάκης σπούδαζε στην Ιταλία φαρμακοποιός και ο Τάσος υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία – κράτησα το μαγαζί εγώ με την θεία Ανδρομάχη. Για μένα η απασχόληση αυτή αποτέλεσε μια σημαντική εμπειρία. Έμαθα πολλά πράγματα από τη ζωή. Ψήθηκα, όπως έλεγε ο πατέρας μου. Εκτός από την εμπειρία που απέκτησα, εδώ που τα λέμε, συγκέντρωσα και κάποια χρήματα, τα οποία ο Θείος Αλέκος κατέθετε περιοδικά σε βιβλιάριο της Εμπορικής Τράπεζας, που είχε ανοίξει στο όνομά μου. Όσα και να μην ήταν τα χρήματα, ήταν αρκετά, ώστε να καλύψω αργότερα, το κόστος της στρατιωτικής μου θητείας. Στον θείο Αλέκο έτρεφα απεριόριστη εκτίμηση και εκείνος με αγαπούσε. Όταν μεγάλωσα είχαμε τακτική επικοινωνία, έως πέρσι, που εγκατέλειψε τον μάταιο τούτο κόσμο, ευτυχώς πλήρης ημερών.
Πέμπτη 19 Ιουνίου 2008
Η ΔΕΗ στην περιοχή
(Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Νεάπολης "ΝΕΑΠΟΛΙΤΙΚΟ ΒΗΜΑ" τον Ιούνιο 2008)
Στη Δ. Μακεδονία, από τη δεκαετία του 1950 έως σήμερα, κατασκευάσθηκαν και λειτουργούν 5 θερμοηλεκτρικά εργοστάσια, αξιοποιώντας τα μεγάλα κοιτάσματα λιγνίτη με τα οποία η φύση προίκισε την περιοχή. Δημιουργήθηκε ένα μεγάλο λιγνιτικό κέντρο για την εξόρυξη του λιγνίτη, το μεγαλύτερο της χώρας. Επίσης κατασκευάσθηκε και λειτουργεί ένα υδροηλεκτρικό εργοστάσιο, αξιοποιώντας τα πλούσια νερά του ποταμού Αλιάκμονα, μαζί με τη μεγάλη τεχνητή λίμνη που απαιτείται, ενώ ετοιμάζεται ένα δεύτερο. Φορέας διαχείρισης όλων αυτών είναι η ΔΕΗ. Μια δημόσια επιχείρηση πρότυπο, με κέρδη, επενδύσεις και διακριτό κοινωνικό ρόλο.
Ο τόπος, από τη Φλώρινα έως την Κοζάνη, μετατράπηκε από αγροτικός σε βιομηχανικό. Ένα μέρος των κατοίκων εξελίχθηκε σε βιομηχανικούς εργάτες. Στην περιοχή δημιουργήθηκαν πρόσθετες θέσεις εργασίας, οι οποίες έδωσαν εισόδημα. Η οικονομική ανάπτυξη που προκλήθηκε στην περιοχή, έφερε σε αυτήν πλούτο και ευημερία, προσέδωσε αίγλη και φήμη. Για την κάλυψη των αυξημένων, αλλά και ειδικών αναγκών, σε εργατικό δυναμικό, προσέτρεξαν εδώ άνθρωποι από άλλες περιοχές της χώρας, ακόμη και από ξένες χώρες, για να κατασκευάσουν και να λειτουργήσουν τις μονάδες. Όσοι από αυτούς παρέμειναν, μπολιάστηκαν με τους ντόπιους και έκαναν ένα καινούργιο κράμα κοινωνίας, περισσότερο δημιουργικό και προοδευτικό.
Η περιοχή ωστόσο, γνώρισε και γνωρίζει την αρνητική πλευρά της εκβιομηχάνισής της, αυτή της περιβαλλοντικής και κοινωνικής υποβάθμισης. Η περιβαλλοντική υποβάθμιση συνίσταται: Στους αέριους ρύπους, κυρίως την ιπτάμενη τέφρα που διαφεύγει στην ατμόσφαιρα από τις καμινάδες των εργοστασίων. Στην αλλοίωση της μορφολογίας του εδάφους, στη διατάραξη της ισορροπίας των επιφανειακών και υπογείων υδάτων και στη διατάραξη γενικά, της χλωρίδας και της πανίδας, εκεί όπου διανοίχτηκαν τα ορυχεία. Στην κοινωνική αναστάτωση, από τη μετακίνηση οικισμών και δικτύων, λόγω της δέσμευσης τεραστίων εκτάσεων γης για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Η ΔΕΗ, αναγνωρίζοντας τις αρνητικές επιπτώσεις που απορρέουν από τη λειτουργία της στην περιοχή, αλλά και λόγω των πιέσεων που όλο και περισσότερο υφίσταται από τους κατοίκους, λαμβάνει μέτρα μείωσης των επιπτώσεων και μέτρα πρόσθετων κοινωνικών παροχών. Μερικά από αυτά είναι: Η κατασκευή και λειτουργία ηλεκτροστατικών φίλτρων για την κατακράτηση της ιπτάμενης τέφρας – αντικαθιστά μάλιστα τα παλαιότερα, με άλλα νέας τεχνολογίας, στο μέσον της ζωής των μονάδων, για καλύτερα αποτελέσματα. Η κατασκευή και λειτουργία συστημάτων κατεργασίας των υγρών αποβλήτων. Η αντικατάσταση ρυπογόνων ουσιών από άλλες, καθώς και η κατάργηση επικίνδυνων χημικών υλικών. Οι τακτικές συντηρήσεις και οι συνεχείς βελτιώσεις των συστημάτων παραγωγής. Η χρήση νέων τεχνολογιών στις μετρήσεις των ρύπων. Η βοήθεια σε ειδικευμένο προσωπικό και σε σύγχρονα μηχανήματα προς τις τοπικές κοινωνίας για την κάλυψη διαφόρων αναγκών. Η δωρεάν παροχή νερού για την άρδευση, των παρακείμενων στα εργοστάσια, αγροτικών εκτάσεων. Η παροχή θερμικής ενέργειας για τη θέρμανση των κτιρίων στις πόλεις Κοζάνη, Πτολεμαΐδα και Αμύνταιο, σε αντικατάσταση των χιλιάδων ρυπογόνων καυστήρων θέρμανσης. Η απόδοση τα τελευταία χρόνια, του αντισταθμιστικού οφέλους της περιοχής από την εκμετάλλευση του λιγνίτη, γνωστό ως τοπικός πόρος, στους φορείς της περιοχής για την κατασκευή έργων προστασίας του περιβάλλοντος και την άσκηση εναλλακτικών μορφών ανάπτυξης.
Η περιοχή από τη μεριά της, σε ό,τι αφορά τις εναλλακτικές μορφές οικονομικής ανάπτυξης, είναι αλήθεια πως δεν προχώρησε – περιορίσθηκε στις όποιες απολαβές από τη ΔΕΗ. Οι κάτοικοί της, στον επαγγελματικό τους προσανατολισμό, είχαν πάντα στραμμένο το βλέμμα προς τη μεγάλη δημόσια επιχείρηση, αντί της λιγότερο ασφαλούς επαγγελματικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα υστέρησης της περιοχής στον βιοτεχνικό τομέα και ολιγωρίας των φορέων, είναι η μη ολοκλήρωση της Βιοτεχνικής Περιοχής Κοζάνης, 10 και πλέον χρόνια από την έναρξη της κατασκευής της. Στην περιοχή δεν αναπτύχθηκαν δορυφορικές προς τις δραστηριότητες της ΔΕΗ επιχειρήσεις, για την προμήθεια υλικών που χρησιμοποιεί η ΔΕΗ, ή αξιοποίησης παραπροϊόντων της ΔΕΗ, όπως η τέφρα για την παραγωγή τσιμέντου. Δεν αναπτύχθηκαν θερμοκήπια θερμαινόμενα από την θερμική ενέργεια των εργοστασίων. Δεν αξιοποιήθηκε η μεγάλη λίμνη του Πολυφύτου για την ανάπτυξη του τουρισμού. Δεν αναπτύχθηκε ο βιομηχανικός τουρισμός, ως μία σπάνια δυνατότητα οικονομικής ανάπτυξης για τα ελληνικά δεδομένα – η Κοζάνη δε διαθέτει ένα βιομηχανικό μουσείο (θεματικό ενέργειας). Σχέδια και προτάσεις που υποβλήθηκαν σε ημερίδες και συνέδρια παρέμειναν δυστυχώς στα χαρτιά.
Το μέλλον της περιοχής προμηνύεται δυσοίωνο. Τα οφέλη από τη δραστηριότητα της ΔΕΗ βαίνουν συνεχώς μειούμενα. Όχι μόνο γιατί τα αποθέματα λιγνίτη εξαντλούνται, αλλά και γιατί η εταιρία προχωρά στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ήπιες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά και από καύσιμες ύλες λιγότερο ρυπογόνες, όπως το φυσικό αέριο και ο λιθάνθρακας. Επίσης η ΔΕΗ υφίσταται περιορισμό στο νέο απελευθερωμένο περιβάλλον ενέργειας, από άλλες εταιρίες ιδιωτικές, εγκατεστημένες πλησίον των περιοχών μεγάλης κατανάλωσης, αφού αυτές δεν χρησιμοποιούν τον λιγνίτη ως καύσιμη ύλη. Όταν οι καμινάδες των εργοστασίων σβήσουν στην περιοχή, αυτή θα περάσει αναμφισβήτητα, σε κατάσταση οικονομικής και κοινωνικής παρακμής. Επιτακτικά επομένως, προβάλει η ανάγκη προετοιμασίας εισόδου της περιοχής στη μεταλιγνιτική περίοδο. Η αναζήτηση εναλλακτικών μορφών ανάπτυξης καθίσταται πλέον, ως άκρως απαραίτητη.
Στη Δ. Μακεδονία, από τη δεκαετία του 1950 έως σήμερα, κατασκευάσθηκαν και λειτουργούν 5 θερμοηλεκτρικά εργοστάσια, αξιοποιώντας τα μεγάλα κοιτάσματα λιγνίτη με τα οποία η φύση προίκισε την περιοχή. Δημιουργήθηκε ένα μεγάλο λιγνιτικό κέντρο για την εξόρυξη του λιγνίτη, το μεγαλύτερο της χώρας. Επίσης κατασκευάσθηκε και λειτουργεί ένα υδροηλεκτρικό εργοστάσιο, αξιοποιώντας τα πλούσια νερά του ποταμού Αλιάκμονα, μαζί με τη μεγάλη τεχνητή λίμνη που απαιτείται, ενώ ετοιμάζεται ένα δεύτερο. Φορέας διαχείρισης όλων αυτών είναι η ΔΕΗ. Μια δημόσια επιχείρηση πρότυπο, με κέρδη, επενδύσεις και διακριτό κοινωνικό ρόλο.
Ο τόπος, από τη Φλώρινα έως την Κοζάνη, μετατράπηκε από αγροτικός σε βιομηχανικό. Ένα μέρος των κατοίκων εξελίχθηκε σε βιομηχανικούς εργάτες. Στην περιοχή δημιουργήθηκαν πρόσθετες θέσεις εργασίας, οι οποίες έδωσαν εισόδημα. Η οικονομική ανάπτυξη που προκλήθηκε στην περιοχή, έφερε σε αυτήν πλούτο και ευημερία, προσέδωσε αίγλη και φήμη. Για την κάλυψη των αυξημένων, αλλά και ειδικών αναγκών, σε εργατικό δυναμικό, προσέτρεξαν εδώ άνθρωποι από άλλες περιοχές της χώρας, ακόμη και από ξένες χώρες, για να κατασκευάσουν και να λειτουργήσουν τις μονάδες. Όσοι από αυτούς παρέμειναν, μπολιάστηκαν με τους ντόπιους και έκαναν ένα καινούργιο κράμα κοινωνίας, περισσότερο δημιουργικό και προοδευτικό.
Η περιοχή ωστόσο, γνώρισε και γνωρίζει την αρνητική πλευρά της εκβιομηχάνισής της, αυτή της περιβαλλοντικής και κοινωνικής υποβάθμισης. Η περιβαλλοντική υποβάθμιση συνίσταται: Στους αέριους ρύπους, κυρίως την ιπτάμενη τέφρα που διαφεύγει στην ατμόσφαιρα από τις καμινάδες των εργοστασίων. Στην αλλοίωση της μορφολογίας του εδάφους, στη διατάραξη της ισορροπίας των επιφανειακών και υπογείων υδάτων και στη διατάραξη γενικά, της χλωρίδας και της πανίδας, εκεί όπου διανοίχτηκαν τα ορυχεία. Στην κοινωνική αναστάτωση, από τη μετακίνηση οικισμών και δικτύων, λόγω της δέσμευσης τεραστίων εκτάσεων γης για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Η ΔΕΗ, αναγνωρίζοντας τις αρνητικές επιπτώσεις που απορρέουν από τη λειτουργία της στην περιοχή, αλλά και λόγω των πιέσεων που όλο και περισσότερο υφίσταται από τους κατοίκους, λαμβάνει μέτρα μείωσης των επιπτώσεων και μέτρα πρόσθετων κοινωνικών παροχών. Μερικά από αυτά είναι: Η κατασκευή και λειτουργία ηλεκτροστατικών φίλτρων για την κατακράτηση της ιπτάμενης τέφρας – αντικαθιστά μάλιστα τα παλαιότερα, με άλλα νέας τεχνολογίας, στο μέσον της ζωής των μονάδων, για καλύτερα αποτελέσματα. Η κατασκευή και λειτουργία συστημάτων κατεργασίας των υγρών αποβλήτων. Η αντικατάσταση ρυπογόνων ουσιών από άλλες, καθώς και η κατάργηση επικίνδυνων χημικών υλικών. Οι τακτικές συντηρήσεις και οι συνεχείς βελτιώσεις των συστημάτων παραγωγής. Η χρήση νέων τεχνολογιών στις μετρήσεις των ρύπων. Η βοήθεια σε ειδικευμένο προσωπικό και σε σύγχρονα μηχανήματα προς τις τοπικές κοινωνίας για την κάλυψη διαφόρων αναγκών. Η δωρεάν παροχή νερού για την άρδευση, των παρακείμενων στα εργοστάσια, αγροτικών εκτάσεων. Η παροχή θερμικής ενέργειας για τη θέρμανση των κτιρίων στις πόλεις Κοζάνη, Πτολεμαΐδα και Αμύνταιο, σε αντικατάσταση των χιλιάδων ρυπογόνων καυστήρων θέρμανσης. Η απόδοση τα τελευταία χρόνια, του αντισταθμιστικού οφέλους της περιοχής από την εκμετάλλευση του λιγνίτη, γνωστό ως τοπικός πόρος, στους φορείς της περιοχής για την κατασκευή έργων προστασίας του περιβάλλοντος και την άσκηση εναλλακτικών μορφών ανάπτυξης.
Η περιοχή από τη μεριά της, σε ό,τι αφορά τις εναλλακτικές μορφές οικονομικής ανάπτυξης, είναι αλήθεια πως δεν προχώρησε – περιορίσθηκε στις όποιες απολαβές από τη ΔΕΗ. Οι κάτοικοί της, στον επαγγελματικό τους προσανατολισμό, είχαν πάντα στραμμένο το βλέμμα προς τη μεγάλη δημόσια επιχείρηση, αντί της λιγότερο ασφαλούς επαγγελματικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα υστέρησης της περιοχής στον βιοτεχνικό τομέα και ολιγωρίας των φορέων, είναι η μη ολοκλήρωση της Βιοτεχνικής Περιοχής Κοζάνης, 10 και πλέον χρόνια από την έναρξη της κατασκευής της. Στην περιοχή δεν αναπτύχθηκαν δορυφορικές προς τις δραστηριότητες της ΔΕΗ επιχειρήσεις, για την προμήθεια υλικών που χρησιμοποιεί η ΔΕΗ, ή αξιοποίησης παραπροϊόντων της ΔΕΗ, όπως η τέφρα για την παραγωγή τσιμέντου. Δεν αναπτύχθηκαν θερμοκήπια θερμαινόμενα από την θερμική ενέργεια των εργοστασίων. Δεν αξιοποιήθηκε η μεγάλη λίμνη του Πολυφύτου για την ανάπτυξη του τουρισμού. Δεν αναπτύχθηκε ο βιομηχανικός τουρισμός, ως μία σπάνια δυνατότητα οικονομικής ανάπτυξης για τα ελληνικά δεδομένα – η Κοζάνη δε διαθέτει ένα βιομηχανικό μουσείο (θεματικό ενέργειας). Σχέδια και προτάσεις που υποβλήθηκαν σε ημερίδες και συνέδρια παρέμειναν δυστυχώς στα χαρτιά.
Το μέλλον της περιοχής προμηνύεται δυσοίωνο. Τα οφέλη από τη δραστηριότητα της ΔΕΗ βαίνουν συνεχώς μειούμενα. Όχι μόνο γιατί τα αποθέματα λιγνίτη εξαντλούνται, αλλά και γιατί η εταιρία προχωρά στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ήπιες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά και από καύσιμες ύλες λιγότερο ρυπογόνες, όπως το φυσικό αέριο και ο λιθάνθρακας. Επίσης η ΔΕΗ υφίσταται περιορισμό στο νέο απελευθερωμένο περιβάλλον ενέργειας, από άλλες εταιρίες ιδιωτικές, εγκατεστημένες πλησίον των περιοχών μεγάλης κατανάλωσης, αφού αυτές δεν χρησιμοποιούν τον λιγνίτη ως καύσιμη ύλη. Όταν οι καμινάδες των εργοστασίων σβήσουν στην περιοχή, αυτή θα περάσει αναμφισβήτητα, σε κατάσταση οικονομικής και κοινωνικής παρακμής. Επιτακτικά επομένως, προβάλει η ανάγκη προετοιμασίας εισόδου της περιοχής στη μεταλιγνιτική περίοδο. Η αναζήτηση εναλλακτικών μορφών ανάπτυξης καθίσταται πλέον, ως άκρως απαραίτητη.
Τρίτη 1 Απριλίου 2008
ΤΟ ΤΡΑΜ ΣΤΗΝ ΚΟΖΑΝΗ
Πρωταπριλιάτικο Αρθρο - Φανταστικό
(Δημοσιεύτηκε στην Ημερήσια Εφημερίδα της Κοζάνης "Πρωϊνός Λόγος" στις 1/4/2008)
Πρόσω ολοταχώς για την Κοζάνη κινείται το τραμ. Όπως ανακοινώθηκε από τη διοίκηση της ΤΡΑΜ Α.Ε., θα προκηρυχθεί μελέτη σκοπιμότητας για τραμ στην πόλη της Κοζάνης. Το τραμ υπολογίζεται ότι θα φθάσει στην Κοζάνη έως το 2012. Για το δίκτυο θα χρειασθούν 4 οχήματα, ενώ το συνολικό κόστος του έργου υπολογίζεται περίπου σε 20 εκατ. ευρώ. Η δημοπράτηση του έργου θα προκηρυχθεί στις αρχές του επόμενου έτους, ενώ σύντομα αρχίζουν οι διαδικασίες για την έγκριση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων από το ΥΠΕΧΩΔΕ. Μαζί με την Κοζάνη το τραμ θα εγκατασταθεί στην Πάτρα, τα Ιωάννινα και το Βόλο. Φορέας λειτουργίας του τραμ θα είναι η ΤΡΑΜ Α.Ε. Το εισιτήριο θα είναι το ίδιο με αυτό της Αθήνας, δηλαδή 0,80 ευρώ. Θα δίνεται η δυνατότητα για φθηνότερο εισιτήριο μέσω της κάρτας απεριορίστων διαδρομών.
Η διαδρομή που επελέγη, βάσει συγκοινωνιακών κριτηρίων και τεχνικής εφικτότητας, είναι Κοίλα – Δρέπανο – Χαραυγή – Κοζάνη – ΖΕΠ – Πρωτοχώρι – Λευκοπηγή. Να σημειωθεί πως το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής, από την αρχή έως την πόλη της Κοζάνης, η γραμμή θα τοποθετηθεί στην θέση της υπάρχουσας σιδηροδρομικής γραμμής, ύστερα από συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ της Δήμου Κοζάνης και της διοίκησης του ΟΣΕ, προκειμένου ο σιδηρόδρομος να καταλήγει στα Κοίλα. Πριν την πόλη, στο εσωτερικό της πόλης και λίγο έξω από αυτή, η γραμμή του τραμ θα συνοδεύεται με παράλληλη οδό, την οποία θα κατασκευάσει ο Δήμος Κοζάνης.
Η κατασκευή του δικτύου τραμ θα συνδυασθεί με σημαντικό αριθμό αντισταθμιστικών έργων (ανάπλαση πλατειών και κοινόχρηστων χώρων, εφαρμογή νέων κυκλοφοριακών ρυθμίσεων), που θα αναβαθμίσουν την περιοχή διέλευσης. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ανάπλαση όλης της έκτασης που θα απελευθερωθεί από τη μεταφορά στα Κοίλα του επιβατικού και εμπορευματικού σταθμού. Η οδός που θα κατασκευασθεί θα έχει χαρακτηριστικά περιφερειακής οδού.
Η ΤΡΑΜ Α.Ε. συμπεριέλαβε την Κοζάνη στις πόλεις που θα λειτουργήσει τραμ, για τον λόγο ότι η πόλη παρουσιάζει δυναμική ανάπτυξη, καθώς και για λόγους συμβολικούς, επειδή στην περιοχή παράγεται το μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, αφού ως γνωστόν, ο ηλεκτρισμός είναι η ενέργεια κίνησης του μέσου. Η μεταφορά μέρους του επιβατικού κοινού της Κοζάνης από το τραμ, αντί ρυπογόνων λεωφορείων και των επιβατικών αυτοκινήτων, θα έχει ευεργετικές επιπτώσεις και στην ατμόσφαιρα της πόλης. Φυσικά ο περιορισμός κίνησης των συμβατικών μέσων μεταφοράς θα συμβάλει κύρια στην επίλυση του οξυμένου κυκλοφοριακού προβλήματος της Κοζάνης.
Το τραμ ως κυκλοφοριακό μέσον, εκτός από μαζικό μέσον μεταφοράς σταθερής τροχιάς, είναι οικολογικό και αξιόπιστο. Το ποσοστό αξιοπιστίας ανέρχεται σε 99,6%. Στο τραμ επιτρέπεται η μεταφορά ποδηλάτων και μικρών κατοικίδιων ζώων. Γι’ τον λόγο αυτό, ιδιαίτερα θα βοηθήσει την μετακίνηση των επισκεπτών στο πάρκο «Κουρί». Το τραμ της πόλης αναμένεται να εξυπηρετήσει τα μέγιστα τους φοιτητές της πανεπιστημιούπολης που θα κατασκευασθεί στη ΖΕΠ, τους κατοίκους της ΖΕΠ και των άλλων οικισμών της δυτικής Κοζάνης, των παλαιών και των νέων που δημιουργούνται εκεί, ύστερα από μετεγκατάσταση. Σημαντική θα είναι η εξυπηρέτηση που θα παρέχει στους κατοίκους των δύο δυναμικών οικισμών της ανατολικής Κοζάνης, το Δρέπανο και η Ν. Χαραυγή.
(Δημοσιεύτηκε στην Ημερήσια Εφημερίδα της Κοζάνης "Πρωϊνός Λόγος" στις 1/4/2008)
Πρόσω ολοταχώς για την Κοζάνη κινείται το τραμ. Όπως ανακοινώθηκε από τη διοίκηση της ΤΡΑΜ Α.Ε., θα προκηρυχθεί μελέτη σκοπιμότητας για τραμ στην πόλη της Κοζάνης. Το τραμ υπολογίζεται ότι θα φθάσει στην Κοζάνη έως το 2012. Για το δίκτυο θα χρειασθούν 4 οχήματα, ενώ το συνολικό κόστος του έργου υπολογίζεται περίπου σε 20 εκατ. ευρώ. Η δημοπράτηση του έργου θα προκηρυχθεί στις αρχές του επόμενου έτους, ενώ σύντομα αρχίζουν οι διαδικασίες για την έγκριση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων από το ΥΠΕΧΩΔΕ. Μαζί με την Κοζάνη το τραμ θα εγκατασταθεί στην Πάτρα, τα Ιωάννινα και το Βόλο. Φορέας λειτουργίας του τραμ θα είναι η ΤΡΑΜ Α.Ε. Το εισιτήριο θα είναι το ίδιο με αυτό της Αθήνας, δηλαδή 0,80 ευρώ. Θα δίνεται η δυνατότητα για φθηνότερο εισιτήριο μέσω της κάρτας απεριορίστων διαδρομών.
Η διαδρομή που επελέγη, βάσει συγκοινωνιακών κριτηρίων και τεχνικής εφικτότητας, είναι Κοίλα – Δρέπανο – Χαραυγή – Κοζάνη – ΖΕΠ – Πρωτοχώρι – Λευκοπηγή. Να σημειωθεί πως το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής, από την αρχή έως την πόλη της Κοζάνης, η γραμμή θα τοποθετηθεί στην θέση της υπάρχουσας σιδηροδρομικής γραμμής, ύστερα από συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ της Δήμου Κοζάνης και της διοίκησης του ΟΣΕ, προκειμένου ο σιδηρόδρομος να καταλήγει στα Κοίλα. Πριν την πόλη, στο εσωτερικό της πόλης και λίγο έξω από αυτή, η γραμμή του τραμ θα συνοδεύεται με παράλληλη οδό, την οποία θα κατασκευάσει ο Δήμος Κοζάνης.
Η κατασκευή του δικτύου τραμ θα συνδυασθεί με σημαντικό αριθμό αντισταθμιστικών έργων (ανάπλαση πλατειών και κοινόχρηστων χώρων, εφαρμογή νέων κυκλοφοριακών ρυθμίσεων), που θα αναβαθμίσουν την περιοχή διέλευσης. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ανάπλαση όλης της έκτασης που θα απελευθερωθεί από τη μεταφορά στα Κοίλα του επιβατικού και εμπορευματικού σταθμού. Η οδός που θα κατασκευασθεί θα έχει χαρακτηριστικά περιφερειακής οδού.
Η ΤΡΑΜ Α.Ε. συμπεριέλαβε την Κοζάνη στις πόλεις που θα λειτουργήσει τραμ, για τον λόγο ότι η πόλη παρουσιάζει δυναμική ανάπτυξη, καθώς και για λόγους συμβολικούς, επειδή στην περιοχή παράγεται το μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, αφού ως γνωστόν, ο ηλεκτρισμός είναι η ενέργεια κίνησης του μέσου. Η μεταφορά μέρους του επιβατικού κοινού της Κοζάνης από το τραμ, αντί ρυπογόνων λεωφορείων και των επιβατικών αυτοκινήτων, θα έχει ευεργετικές επιπτώσεις και στην ατμόσφαιρα της πόλης. Φυσικά ο περιορισμός κίνησης των συμβατικών μέσων μεταφοράς θα συμβάλει κύρια στην επίλυση του οξυμένου κυκλοφοριακού προβλήματος της Κοζάνης.
Το τραμ ως κυκλοφοριακό μέσον, εκτός από μαζικό μέσον μεταφοράς σταθερής τροχιάς, είναι οικολογικό και αξιόπιστο. Το ποσοστό αξιοπιστίας ανέρχεται σε 99,6%. Στο τραμ επιτρέπεται η μεταφορά ποδηλάτων και μικρών κατοικίδιων ζώων. Γι’ τον λόγο αυτό, ιδιαίτερα θα βοηθήσει την μετακίνηση των επισκεπτών στο πάρκο «Κουρί». Το τραμ της πόλης αναμένεται να εξυπηρετήσει τα μέγιστα τους φοιτητές της πανεπιστημιούπολης που θα κατασκευασθεί στη ΖΕΠ, τους κατοίκους της ΖΕΠ και των άλλων οικισμών της δυτικής Κοζάνης, των παλαιών και των νέων που δημιουργούνται εκεί, ύστερα από μετεγκατάσταση. Σημαντική θα είναι η εξυπηρέτηση που θα παρέχει στους κατοίκους των δύο δυναμικών οικισμών της ανατολικής Κοζάνης, το Δρέπανο και η Ν. Χαραυγή.
Τρίτη 19 Φεβρουαρίου 2008
Εμπρός για στροφή στον Τουρισμό
(Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Νεάπολης "ΝΕΑΠΟΛΙΤΙΚΟ ΒΗΜΑ" τον Φεβρουάριο 2008)
Η Επαρχία Βοΐου στο σύνολό της διαθέτει πόρους που προσφέρονται για την πρόκληση τουριστικού ρεύματος στην περιοχή. Διαθέτει πρώτα απ’ όλα μέρη απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς. Διαθέτει δασοσκεπείς ορεινούς όγκους, γραφικές εναλλασσόμενες λοφοσειρές με ρέματα, μια φανταστική κοιλάδα με ένα μεγάλο ποτάμι που τη διαρρέει, μια λίμνη τελευταία, από τις ομορφότερες τεχνητές λίμνες της χώρας. Διαθέτει ύστερα σημαντικά μνημεία τέχνης. Διαθέτει οικισμούς τοπικής αρχιτεκτονικής, παραδοσιακά αρχοντικά σπίτια, μεταβυζαντινές εκκλησίες, περίτεχνα παλαιά και νέα μοναστήρια, τοξωτά πέτρινα γεφύρια. Διαθέτει τέλος λαμπρό πολιτισμό. Διαθέτει μακρά ιστορία, πλούσια λαογραφία, αρχαιολογικούς χώρους, θεματικά μουσεία και συλλογές, κομπανίες χάλκινων, φιλόξενους ανθρώπους.
Την περιοχή, στη σημερινή συγκυρία, διασχίζει απ’ άκρου εις άκρον η παλαιά Εθνική Οδός, διαπερνά η νέα Εγνατία Οδός και η κάθετός της που ενώνει την Ελλάδα με γειτονική χώρα, πλαισιώνουν περιοχές ήδη τουριστικά αναπτυγμένες και διέπουν ευκαιρίες κοινοτικών και εθνικών χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Επιπρόσθετα η περιοχή διαθέτει ακμάζουσες οικονομικά και κοινωνικά κοινότητες Βοϊωτών σε όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα, ιδιαίτερα στη Θεσσαλονίκη.
Γενικά την ελληνική περιφέρεια, αλλά και των άλλων χωρών, περιμένουν καλύτερες μέρες, μετά την περίοδο της πληθυσμιακής αφαίμαξης και της οικονομικής υποβάθμισης. Η υπερσυγκέντρωση πληθυσμών στα μεγάλα αστικά κέντρα για λόγους περισσότερων ευκαιριών απασχόλησης, στερεί τους ανθρώπους από τις χαρές της φύσης. Η στέρηση αυτή τους δημιουργεί νέα ανάγκη, την ανάγκη της επαφής με τη φύση, μέσω των τακτικών επισκέψεων στην ύπαιθρο και την παραμονή σε αυτήν για όσο το δυνατόν μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Ήδη ο μισός πληθυσμός της χώρας διαβιοί στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα. Ήδη τα τρία τέταρτα του πληθυσμού της χώρας περίπου, διαβιούν σε καθαρά αστικό περιβάλλον. Το γεγονός καταδείχνει νέες κοινωνικές τάσεις με σαφείς οικονομικές επιπτώσεις. Δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν πως το ένα τέταρτο του πληθυσμού της χώρας, αυτό της περιφέρειας, μπορεί να επιζήσει καλύπτοντας τη νέα ανάγκη, απασχολούμενο δηλαδή, στην παροχή τουριστικών υπηρεσιών προς τους υπολοίπους. Και αν η άποψη έχει τη δόση της υπερβολής, βέβαιο είναι πως ο τουρισμός, συνεπικουρούμενος από την γεωργική δραστηριότητα, τη βιοτεχνική και τους άλλους κλάδους των υπηρεσιών, αποτελούν τη νέα προσφερόμενη μικτή μορφή οικονομικής ανάπτυξης της περιφέρειας.
Στην Επαρχία Βοϊου δίνεται η δυνατότητα ανάπτυξης του τουρισμού. Το μοντέλο τουρισμού δεν μπορεί να είναι άλλο από αυτό του αγροτοτουρισμού, του ήπιου ή εναλλακτικού τουρισμού. Ένας τουρισμός που θα βασίζεται στη γνωριμία των επισκεπτών με τον αγροτικό τρόπο ζωής και θα ασκείται σεβόμενος απόλυτα το φυσικό περιβάλλον. Η δυνατότητα ωστόσο, απαιτεί μια σειρά δράσεων για να καταστεί αξιοποιήσιμη. Η περιοχή αν και διαθέτει τουριστικούς πόρους, δεν διαθέτει επαρκείς τουριστικές υποδομές. Ειδικότερα δεν διαθέτει καταλύματα διαμονής, μηχανισμό προβολής, οργάνωση διακίνησης.
Στην Επαρχία Βοϊου είναι χρήσιμο οι δήμοι της περιοχής, να συγκροτήσουν εταιρία προώθησης της ενιαίας τουριστικής ανάπτυξης του Βοΐου. Η εταιρία να καταγράψει το έργο που μέχρι τώρα δημιουργήθηκε. Τα ξενοδοχεία και τους ξενώνες που λειτουργούν. Τα μέρη φυσικού κάλλους που έχουν αναπλασθεί. Τους επισκέψιμους χώρους που ήδη υπάρχουν. Τα πανηγύρια και τις γιορτές που γίνονται και ιδίως αυτές που πρόσφατα οι κάτοικοι αναβίωσαν. Τα μονοπάτια που προσφέρονται για περίπατο ή πεζοπορία. Τις πολιτιστικές και αθλητικές εκδηλώσεις που λαμβάνουν χώρα. Να εκδώσει τουριστικό οδηγό και άλλο υλικό που θα περιέχονται όλα αυτά. Να δημιουργήσει κέντρο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, έρευνας και ενημέρωσης. Να προωθήσει την ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων. Να λειτουργήσει γραφείο οργάνωσης επισκέψεων σε αγροτοκτηνοτροφικές δραστηριότητες και οργάνωσης υπαίθριων δραστηριοτήτων. Να εκπονήσει διαφημιστικά προγράμματα. Να οργανώσει συνέδριο τουριστικής ανάπτυξης. Να υποβάλει προτάσεις στους φορείς ανάληψης σχετικών δράσεων. Να αξιοποιήσει δυνατότητες του Δ’ Κ.Π.Σ. που αφορούν τον τουρισμό. Η Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισμών να προωθήσει την τυποποίηση και διακίνηση τοπικών αγροτικών προϊόντων. Οι δήμοι με τη σειρά τους, να προσανατολίσουν το τεχνικό τους πρόγραμμα στην κατασκευή υποδομών που προωθούν τον τουρισμό. Να αναπλάσουν και να αναδείξουν κάθε μέρος στα όρια ευθύνης τους που προσφέρεται γι’ αυτόν τον σκοπό. Να κατασκευάσουν ένα – δύο ξενοδοχεία και μερικούς ξενώνες συμπράττοντας με ιδιώτες και παραχωρώντας σε αυτούς την εκμετάλλευση. Να επιλέξουν μεγάλα έργα υποδομών με επίπτωση στον τουρισμό, όπως το φράγμα της Πραμόριτσας.
Στην προοπτική εφαρμογής της νέας αναπτυξιακής δυνατότητας το γεγονός ότι προηγήθηκαν άλλες περιοχές δεν αποτελεί σοβαρό εμπόδιο. Η αναζήτηση νέων τουριστικών προορισμών είναι στη φύση των τουριστών. Επιπλέον δίνεται η ευκαιρία κάθε φορά, να μελετάται η εφαρμογή του μοντέλου, ώστε στη νέα εφαρμογή, να αποφεύγονται λάθη και παραλείψεις.
Η Νεάπολη πέραν του οφέλους από την άμεση συμμετοχή της στην τουριστική παραγωγική διαδικασία (διαθέτει μέρος των πόρων στην εδαφική της περιφέρεια), θα τύχει πρόσθετων ωφελημάτων, λόγω της στρατηγικής της θέσης όσον αφορά τον τουρισμό. Αδιαμφισβήτητα αυτή αποτελεί, εκτός από τον πλέον κεντρικό ημιαστικό οικισμό, ένα σημαντικό πληθυσμιακό, συγκοινωνιακό και διοικητικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής. Ιδιαίτερα αν από αυτήν παρθούν οι πρωτοβουλίες και δρομολογηθούν οι εξελίξεις.
Η Επαρχία Βοΐου στο σύνολό της διαθέτει πόρους που προσφέρονται για την πρόκληση τουριστικού ρεύματος στην περιοχή. Διαθέτει πρώτα απ’ όλα μέρη απαράμιλλης φυσικής ομορφιάς. Διαθέτει δασοσκεπείς ορεινούς όγκους, γραφικές εναλλασσόμενες λοφοσειρές με ρέματα, μια φανταστική κοιλάδα με ένα μεγάλο ποτάμι που τη διαρρέει, μια λίμνη τελευταία, από τις ομορφότερες τεχνητές λίμνες της χώρας. Διαθέτει ύστερα σημαντικά μνημεία τέχνης. Διαθέτει οικισμούς τοπικής αρχιτεκτονικής, παραδοσιακά αρχοντικά σπίτια, μεταβυζαντινές εκκλησίες, περίτεχνα παλαιά και νέα μοναστήρια, τοξωτά πέτρινα γεφύρια. Διαθέτει τέλος λαμπρό πολιτισμό. Διαθέτει μακρά ιστορία, πλούσια λαογραφία, αρχαιολογικούς χώρους, θεματικά μουσεία και συλλογές, κομπανίες χάλκινων, φιλόξενους ανθρώπους.
Την περιοχή, στη σημερινή συγκυρία, διασχίζει απ’ άκρου εις άκρον η παλαιά Εθνική Οδός, διαπερνά η νέα Εγνατία Οδός και η κάθετός της που ενώνει την Ελλάδα με γειτονική χώρα, πλαισιώνουν περιοχές ήδη τουριστικά αναπτυγμένες και διέπουν ευκαιρίες κοινοτικών και εθνικών χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Επιπρόσθετα η περιοχή διαθέτει ακμάζουσες οικονομικά και κοινωνικά κοινότητες Βοϊωτών σε όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα, ιδιαίτερα στη Θεσσαλονίκη.
Γενικά την ελληνική περιφέρεια, αλλά και των άλλων χωρών, περιμένουν καλύτερες μέρες, μετά την περίοδο της πληθυσμιακής αφαίμαξης και της οικονομικής υποβάθμισης. Η υπερσυγκέντρωση πληθυσμών στα μεγάλα αστικά κέντρα για λόγους περισσότερων ευκαιριών απασχόλησης, στερεί τους ανθρώπους από τις χαρές της φύσης. Η στέρηση αυτή τους δημιουργεί νέα ανάγκη, την ανάγκη της επαφής με τη φύση, μέσω των τακτικών επισκέψεων στην ύπαιθρο και την παραμονή σε αυτήν για όσο το δυνατόν μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Ήδη ο μισός πληθυσμός της χώρας διαβιοί στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα. Ήδη τα τρία τέταρτα του πληθυσμού της χώρας περίπου, διαβιούν σε καθαρά αστικό περιβάλλον. Το γεγονός καταδείχνει νέες κοινωνικές τάσεις με σαφείς οικονομικές επιπτώσεις. Δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν πως το ένα τέταρτο του πληθυσμού της χώρας, αυτό της περιφέρειας, μπορεί να επιζήσει καλύπτοντας τη νέα ανάγκη, απασχολούμενο δηλαδή, στην παροχή τουριστικών υπηρεσιών προς τους υπολοίπους. Και αν η άποψη έχει τη δόση της υπερβολής, βέβαιο είναι πως ο τουρισμός, συνεπικουρούμενος από την γεωργική δραστηριότητα, τη βιοτεχνική και τους άλλους κλάδους των υπηρεσιών, αποτελούν τη νέα προσφερόμενη μικτή μορφή οικονομικής ανάπτυξης της περιφέρειας.
Στην Επαρχία Βοϊου δίνεται η δυνατότητα ανάπτυξης του τουρισμού. Το μοντέλο τουρισμού δεν μπορεί να είναι άλλο από αυτό του αγροτοτουρισμού, του ήπιου ή εναλλακτικού τουρισμού. Ένας τουρισμός που θα βασίζεται στη γνωριμία των επισκεπτών με τον αγροτικό τρόπο ζωής και θα ασκείται σεβόμενος απόλυτα το φυσικό περιβάλλον. Η δυνατότητα ωστόσο, απαιτεί μια σειρά δράσεων για να καταστεί αξιοποιήσιμη. Η περιοχή αν και διαθέτει τουριστικούς πόρους, δεν διαθέτει επαρκείς τουριστικές υποδομές. Ειδικότερα δεν διαθέτει καταλύματα διαμονής, μηχανισμό προβολής, οργάνωση διακίνησης.
Στην Επαρχία Βοϊου είναι χρήσιμο οι δήμοι της περιοχής, να συγκροτήσουν εταιρία προώθησης της ενιαίας τουριστικής ανάπτυξης του Βοΐου. Η εταιρία να καταγράψει το έργο που μέχρι τώρα δημιουργήθηκε. Τα ξενοδοχεία και τους ξενώνες που λειτουργούν. Τα μέρη φυσικού κάλλους που έχουν αναπλασθεί. Τους επισκέψιμους χώρους που ήδη υπάρχουν. Τα πανηγύρια και τις γιορτές που γίνονται και ιδίως αυτές που πρόσφατα οι κάτοικοι αναβίωσαν. Τα μονοπάτια που προσφέρονται για περίπατο ή πεζοπορία. Τις πολιτιστικές και αθλητικές εκδηλώσεις που λαμβάνουν χώρα. Να εκδώσει τουριστικό οδηγό και άλλο υλικό που θα περιέχονται όλα αυτά. Να δημιουργήσει κέντρο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, έρευνας και ενημέρωσης. Να προωθήσει την ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων. Να λειτουργήσει γραφείο οργάνωσης επισκέψεων σε αγροτοκτηνοτροφικές δραστηριότητες και οργάνωσης υπαίθριων δραστηριοτήτων. Να εκπονήσει διαφημιστικά προγράμματα. Να οργανώσει συνέδριο τουριστικής ανάπτυξης. Να υποβάλει προτάσεις στους φορείς ανάληψης σχετικών δράσεων. Να αξιοποιήσει δυνατότητες του Δ’ Κ.Π.Σ. που αφορούν τον τουρισμό. Η Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισμών να προωθήσει την τυποποίηση και διακίνηση τοπικών αγροτικών προϊόντων. Οι δήμοι με τη σειρά τους, να προσανατολίσουν το τεχνικό τους πρόγραμμα στην κατασκευή υποδομών που προωθούν τον τουρισμό. Να αναπλάσουν και να αναδείξουν κάθε μέρος στα όρια ευθύνης τους που προσφέρεται γι’ αυτόν τον σκοπό. Να κατασκευάσουν ένα – δύο ξενοδοχεία και μερικούς ξενώνες συμπράττοντας με ιδιώτες και παραχωρώντας σε αυτούς την εκμετάλλευση. Να επιλέξουν μεγάλα έργα υποδομών με επίπτωση στον τουρισμό, όπως το φράγμα της Πραμόριτσας.
Στην προοπτική εφαρμογής της νέας αναπτυξιακής δυνατότητας το γεγονός ότι προηγήθηκαν άλλες περιοχές δεν αποτελεί σοβαρό εμπόδιο. Η αναζήτηση νέων τουριστικών προορισμών είναι στη φύση των τουριστών. Επιπλέον δίνεται η ευκαιρία κάθε φορά, να μελετάται η εφαρμογή του μοντέλου, ώστε στη νέα εφαρμογή, να αποφεύγονται λάθη και παραλείψεις.
Η Νεάπολη πέραν του οφέλους από την άμεση συμμετοχή της στην τουριστική παραγωγική διαδικασία (διαθέτει μέρος των πόρων στην εδαφική της περιφέρεια), θα τύχει πρόσθετων ωφελημάτων, λόγω της στρατηγικής της θέσης όσον αφορά τον τουρισμό. Αδιαμφισβήτητα αυτή αποτελεί, εκτός από τον πλέον κεντρικό ημιαστικό οικισμό, ένα σημαντικό πληθυσμιακό, συγκοινωνιακό και διοικητικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής. Ιδιαίτερα αν από αυτήν παρθούν οι πρωτοβουλίες και δρομολογηθούν οι εξελίξεις.
Πέμπτη 19 Ιουλίου 2007
ΣΙΝΕ "ΠΑΤΕ"
(Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Θεσσαλονίκης "ΝΕΑΠΟΛΙΤΙΚΑ" τον Ιούλιο 2007)
Το σπίτι που γεννήθηκα και έζησα τα πέντε πρώτα χρόνια της ζωής μου, βρισκόταν απέναντι στο ένα και μοναδικό, χειμερινό σινεμά της Νεάπολης, τον κινηματογράφο «ΣΙΝΕ ΠΑΤΕ». Η εικόνα που αμυδρά έρχεται στη μνήμη μου και αφορά το γεγονός, δεν είναι άλλη από ένα πλήθος ανθρώπων, σιωπηλών, σαστισμένων, ενίοτε συγκινημένων, να περπατούν στο ημίφως, κάτω από μουσική στη διαπασών. Είναι η εικόνα των θεατών την ώρα εξόδου από την κινηματογραφική αίθουσα, μετά το τέλος προβολής της ταινίας. Η «λήψη» της εικόνας έγινε από ψηλά και υπό γωνία, από το μπαλκόνι του σπιτιού μου. Η εικόνα είναι θολή, αμφισβητείται η εγκυρότητά της, λόγω του μικρής μου τότε, ηλικίας. Το γεγονός σχηματοποιώ, αξιολογώ, χαρακτηρίζω και καταγράφω τώρα, στην ηλικία που σήμερα βρίσκομαι, σαράντα χρόνια περίπου μετά.
Ο κινηματογράφος, ως τέχνη με σκοπό την ψυχαγωγία, γνώρισε ευρεία διάδοση στη χώρα μας, στις δεκαετίες του ‘50, ‘60 και ‘70. Η προβολή των ταινιών, αφού ξεκίνησε στις μεγάλες πόλεις, διαδόθηκε σύντομα στην επαρχία. Δεν υπήρχε πόλη ακόμα και κωμόπολη στη χώρα, που να μη διαθέτει κινηματογραφική αίθουσα. Στην Ελλάδα την εποχή εκείνη, άνθισε και η παραγωγή ταινιών, παράλληλα με την παραγωγή πολλών άλλων χωρών. Πόσο δυνατά δεν έχουμε βιώσει τότε, οι σημερινές μεγάλες και μέσες ηλικίες, τις ελληνικές και ξένες κινηματογραφικές ταινίες, ακόμη και μέσα από την τηλεόραση αργότερα, όταν αυτή αντικατέστησε τον κινηματογράφο; Πόσοι άνδρες και γυναίκες ενήλικοι δεν έχουν δακρύσει από χαρά ή λύπη, σε συγκινητικές στιγμές των ελληνικών κυρίως ταινιών, όντας απόλυτα απορροφημένοι, από την υπόθεση του έργου; Ο κινηματογράφος δίκαια χαρακτηρίστηκε, ως η κατεξοχήν λαϊκή τέχνη του 20ου αιώνα.
Το δικό μας κινηματογράφος στεγάσθηκε σε μικρή αίθουσα, όπως μικρή ήταν και η πόλη μας. Βρισκόταν στον δρόμο προς την Καστοριά, αμέσως μετά τη διακλάδωση του κεντρικού δρόμου, στην κατηφόρα δεξιά. Το κτίριο κατασκεύασε και ίδρυσε την επιχείρηση ο Παναγιώτης Παπιγκιώτης, επιχειρηματίας, όταν επαναπατρίσθηκε από χώρα της Νότιας Αφρικής. Η επιχείρηση σύντομα πέρασε στα χέρια της συζύγου του, την κυρία Μαριάνθη, λόγω του πρόωρου θανάτου του ιδίου. Βασικός συνεργάτης, ως τεχνικός, καθώς και ο κύριος αποδέκτης των αποδοκιμασιών όταν η ταινία κοβόταν, υπήρξε για όλα σχεδόν τα χρόνια λειτουργίας της αίθουσας, ο Στρατής Πάπογλου. Η αίθουσα ήταν λιτή, χωρίς κάποια ελάχιστα, αξιόλογα, εσωτερικά ή εξωτερικά, αρχιτεκτονικά στοιχεία. Η είσοδος γινόταν από τον κεντρικό δρόμο. Στον προθάλαμο αριστερά, μετά την είσοδο, βρισκόταν η καμπίνα του ταμία. Δεξιά, πριν την είσοδο, μια σκάλα οδηγούσε επάνω, στον χώρο της μηχανής προβολής. Από τον προθάλαμο, έμπαινες στην κύρια αίθουσα, η οποία εκτεινόταν αριστερά. Στο βάθος κλασικά, βρισκόταν η σκηνή με το μεγάλο πανί. Σε μικρό κενό μεταξύ των δεξιών σειρών των καθισμάτων, ήταν τοποθετημένη μια μεγάλη ξυλόσομπα, για τη θέρμανση της αίθουσας, στις κρύες νύκτες του χειμώνα. Τα καθίσματα ήταν ξύλινα, ανακλινόμενα φυσικά, πλην όμως θορυβώδη, όταν κανείς άλλαζε θέση. Η αίθουσα δεν διέθετε εξώστη, κυλικείο, φουαγιέ, ή χώρους για άλλες σχετικές δραστηριότητες. Η αίθουσα δεν «φορούσε» βελούδινες κουρτίνες, περίτεχνες μοκέτες, δεν διέθετε ακριβά οπτικοακουστικά μηχανήματα. Ήταν φτωχική, απόλυτα εναρμονισμένη με την μικρή μας πόλη και τον κόσμο της.
Ο «ΣΙΝΕ ΠΑΤΕ», όπως και όλες οι κινηματογραφικές αίθουσες σε εσωτερικό και εξωτερικό, στη δεκαετία του 1960, γνώρισε μεγάλες δόξες. Οι ελληνικές ταινίες, δραματικές ή κωμωδίες και οι ξένες, περιπέτειας, γουέστερν, πολεμικά θρίλερ, καράτε, δημιουργούσαν το αδιαχώρητο στην αίθουσα. Οι πρωταγωνιστές των ταινιών αναδεικνύονταν σε λαϊκοί ήρωες. Με την υπόθεση των ταινιών, η οποία τις περισσότερες φορές, την εποχή εκείνη, είχε ευτυχή κατάληξη, ταυτίζονταν τα όνειρα, οι προσδοκίες και οι φιλοδοξίες των απλών ανθρώπων της περιοχής μας. Κάθε Κυριακή, όλη η οικογένεια, είχε τη δυνατότητα, της απόλαυσης μιας ταινίας. Την ταινία που θα παιζόταν το βράδυ στο σινεμά, από νωρίς το απόγευμα, διαφήμιζε ένα φορτηγάκι με μεγάφωνο, της εταιρίας εκμετάλλευσης της ταινίας. Στην κολώνα της ΔΕΗ, στη διασταύρωση του κεντρικού δρόμου με τον δρόμο προς την Καστοριά, όπως και στην είσοδο της αίθουσας αριστερά, ταμπλό με φωτογραφίες από την ταινία, ενημέρωναν το κοινό. Το προϊδέαζαν για την υπόθεση του έργου. Στα μέσα της δεκαετίας του ’70, εκτός από την αίθουσα του Παπιγκιώτη, λειτούργησε και δεύτερος κινηματογράφος, αλλά θερινός αυτή τη φορά, στην περιοχή του Συνοικισμού, ιδιοκτησίας άλλου τοπικού επιχειρηματία. Στα τέλη της ίδιας δεκαετίας, στο «ΣΙΝΕ ΠΑΤΕ», μια ξεχωριστή νότα έδωσε η προβολή κλασικών ταινιών του παγκόσμιου κινηματογράφου, εκπαιδευτικού χαρακτήρα, τις οποίες παρακολουθήσαμε μαζικά οι μαθητές του Δημοτικού Σχολείου και του Γυμνασίου. Κατόπιν η αίθουσα πέρασε σε φάση παρακμής και περιοδικής λειτουργίας, όπως οι περισσότερες αίθουσες στη χώρα. Λιγοστές ήταν οι ταινίες, κυρίως ξένες και μάλλον χαμηλής ποιότητας. Λιγοστοί ήταν και οι θεατές, κυρίως μαθητές του Γυμνασίου και στρατιώτες. Εξαίρεση ποιοτικών ταινιών την περίοδο αυτή, αποτέλεσε η προβολή ταινιών του νέου ελληνικού κινηματογράφου, με πρωτοβουλία φορέων. Στο «ΣΙΝΕ ΠΑΤΕ» δεν παρατηρήθηκε το φαινόμενο προβολής ταινιών πορνό, στη φάση της παρακμής του, ό,τι έγινε στις αίθουσες των μεγάλων πόλεων. Δεν το επέτρεψε προφανώς, η μικρή κοινωνία, αλλά και η κοινωνική θέση της ιδιοκτήτριας της αίθουσας. Στη συνέχεια η αίθουσα, έως την οριστική παύση της λειτουργίας της, χρησιμοποιήθηκε για συγκεντρώσεις κομμάτων και φορέων, καθώς και για «φθηνές» θεατρικές παραστάσεις περιοδευόμενων θιάσων της Αθήνας. Ο κινηματογράφος, κάπου στα μέσα της δεκαετίας του ’80 κατεδαφίσθηκε και έδωσε τη θέση του σε πολυκατοικία.
Σήμερα η κυρία Μαριάνθη και ο Στρατής απόμαχοι πλέον της εργασίας, πιθανόν να μη γνωρίζουν την προσφορά τους στην υπόθεση της τέχνης του κινηματογράφου και τον πολιτισμό γενικότερα, έστω από τη μεριά της επαφής των ταινιών με το κοινό, έστω και αν αυτοί ασκούσαν καθαρά, επαγγελματική δραστηριότητα. Στο «ΣΙΝΕ ΠΑΤΕ» συναντήθηκε η δική μου γενιά, της δικής μας μικρής πόλης, με την έβδομη τέχνη. Επιπλέον, στην προ τηλεόρασης εποχή, η αίθουσα μέσα από τις ταινίες που σ’ αυτήν προβλήθηκαν, αποτέλεσε παράθυρο γνώσης συνηθειών, εικόνων και πληροφοριών άλλων κοινωνιών, άλλων πολιτισμών.
Το σπίτι που γεννήθηκα και έζησα τα πέντε πρώτα χρόνια της ζωής μου, βρισκόταν απέναντι στο ένα και μοναδικό, χειμερινό σινεμά της Νεάπολης, τον κινηματογράφο «ΣΙΝΕ ΠΑΤΕ». Η εικόνα που αμυδρά έρχεται στη μνήμη μου και αφορά το γεγονός, δεν είναι άλλη από ένα πλήθος ανθρώπων, σιωπηλών, σαστισμένων, ενίοτε συγκινημένων, να περπατούν στο ημίφως, κάτω από μουσική στη διαπασών. Είναι η εικόνα των θεατών την ώρα εξόδου από την κινηματογραφική αίθουσα, μετά το τέλος προβολής της ταινίας. Η «λήψη» της εικόνας έγινε από ψηλά και υπό γωνία, από το μπαλκόνι του σπιτιού μου. Η εικόνα είναι θολή, αμφισβητείται η εγκυρότητά της, λόγω του μικρής μου τότε, ηλικίας. Το γεγονός σχηματοποιώ, αξιολογώ, χαρακτηρίζω και καταγράφω τώρα, στην ηλικία που σήμερα βρίσκομαι, σαράντα χρόνια περίπου μετά.
Ο κινηματογράφος, ως τέχνη με σκοπό την ψυχαγωγία, γνώρισε ευρεία διάδοση στη χώρα μας, στις δεκαετίες του ‘50, ‘60 και ‘70. Η προβολή των ταινιών, αφού ξεκίνησε στις μεγάλες πόλεις, διαδόθηκε σύντομα στην επαρχία. Δεν υπήρχε πόλη ακόμα και κωμόπολη στη χώρα, που να μη διαθέτει κινηματογραφική αίθουσα. Στην Ελλάδα την εποχή εκείνη, άνθισε και η παραγωγή ταινιών, παράλληλα με την παραγωγή πολλών άλλων χωρών. Πόσο δυνατά δεν έχουμε βιώσει τότε, οι σημερινές μεγάλες και μέσες ηλικίες, τις ελληνικές και ξένες κινηματογραφικές ταινίες, ακόμη και μέσα από την τηλεόραση αργότερα, όταν αυτή αντικατέστησε τον κινηματογράφο; Πόσοι άνδρες και γυναίκες ενήλικοι δεν έχουν δακρύσει από χαρά ή λύπη, σε συγκινητικές στιγμές των ελληνικών κυρίως ταινιών, όντας απόλυτα απορροφημένοι, από την υπόθεση του έργου; Ο κινηματογράφος δίκαια χαρακτηρίστηκε, ως η κατεξοχήν λαϊκή τέχνη του 20ου αιώνα.
Το δικό μας κινηματογράφος στεγάσθηκε σε μικρή αίθουσα, όπως μικρή ήταν και η πόλη μας. Βρισκόταν στον δρόμο προς την Καστοριά, αμέσως μετά τη διακλάδωση του κεντρικού δρόμου, στην κατηφόρα δεξιά. Το κτίριο κατασκεύασε και ίδρυσε την επιχείρηση ο Παναγιώτης Παπιγκιώτης, επιχειρηματίας, όταν επαναπατρίσθηκε από χώρα της Νότιας Αφρικής. Η επιχείρηση σύντομα πέρασε στα χέρια της συζύγου του, την κυρία Μαριάνθη, λόγω του πρόωρου θανάτου του ιδίου. Βασικός συνεργάτης, ως τεχνικός, καθώς και ο κύριος αποδέκτης των αποδοκιμασιών όταν η ταινία κοβόταν, υπήρξε για όλα σχεδόν τα χρόνια λειτουργίας της αίθουσας, ο Στρατής Πάπογλου. Η αίθουσα ήταν λιτή, χωρίς κάποια ελάχιστα, αξιόλογα, εσωτερικά ή εξωτερικά, αρχιτεκτονικά στοιχεία. Η είσοδος γινόταν από τον κεντρικό δρόμο. Στον προθάλαμο αριστερά, μετά την είσοδο, βρισκόταν η καμπίνα του ταμία. Δεξιά, πριν την είσοδο, μια σκάλα οδηγούσε επάνω, στον χώρο της μηχανής προβολής. Από τον προθάλαμο, έμπαινες στην κύρια αίθουσα, η οποία εκτεινόταν αριστερά. Στο βάθος κλασικά, βρισκόταν η σκηνή με το μεγάλο πανί. Σε μικρό κενό μεταξύ των δεξιών σειρών των καθισμάτων, ήταν τοποθετημένη μια μεγάλη ξυλόσομπα, για τη θέρμανση της αίθουσας, στις κρύες νύκτες του χειμώνα. Τα καθίσματα ήταν ξύλινα, ανακλινόμενα φυσικά, πλην όμως θορυβώδη, όταν κανείς άλλαζε θέση. Η αίθουσα δεν διέθετε εξώστη, κυλικείο, φουαγιέ, ή χώρους για άλλες σχετικές δραστηριότητες. Η αίθουσα δεν «φορούσε» βελούδινες κουρτίνες, περίτεχνες μοκέτες, δεν διέθετε ακριβά οπτικοακουστικά μηχανήματα. Ήταν φτωχική, απόλυτα εναρμονισμένη με την μικρή μας πόλη και τον κόσμο της.
Ο «ΣΙΝΕ ΠΑΤΕ», όπως και όλες οι κινηματογραφικές αίθουσες σε εσωτερικό και εξωτερικό, στη δεκαετία του 1960, γνώρισε μεγάλες δόξες. Οι ελληνικές ταινίες, δραματικές ή κωμωδίες και οι ξένες, περιπέτειας, γουέστερν, πολεμικά θρίλερ, καράτε, δημιουργούσαν το αδιαχώρητο στην αίθουσα. Οι πρωταγωνιστές των ταινιών αναδεικνύονταν σε λαϊκοί ήρωες. Με την υπόθεση των ταινιών, η οποία τις περισσότερες φορές, την εποχή εκείνη, είχε ευτυχή κατάληξη, ταυτίζονταν τα όνειρα, οι προσδοκίες και οι φιλοδοξίες των απλών ανθρώπων της περιοχής μας. Κάθε Κυριακή, όλη η οικογένεια, είχε τη δυνατότητα, της απόλαυσης μιας ταινίας. Την ταινία που θα παιζόταν το βράδυ στο σινεμά, από νωρίς το απόγευμα, διαφήμιζε ένα φορτηγάκι με μεγάφωνο, της εταιρίας εκμετάλλευσης της ταινίας. Στην κολώνα της ΔΕΗ, στη διασταύρωση του κεντρικού δρόμου με τον δρόμο προς την Καστοριά, όπως και στην είσοδο της αίθουσας αριστερά, ταμπλό με φωτογραφίες από την ταινία, ενημέρωναν το κοινό. Το προϊδέαζαν για την υπόθεση του έργου. Στα μέσα της δεκαετίας του ’70, εκτός από την αίθουσα του Παπιγκιώτη, λειτούργησε και δεύτερος κινηματογράφος, αλλά θερινός αυτή τη φορά, στην περιοχή του Συνοικισμού, ιδιοκτησίας άλλου τοπικού επιχειρηματία. Στα τέλη της ίδιας δεκαετίας, στο «ΣΙΝΕ ΠΑΤΕ», μια ξεχωριστή νότα έδωσε η προβολή κλασικών ταινιών του παγκόσμιου κινηματογράφου, εκπαιδευτικού χαρακτήρα, τις οποίες παρακολουθήσαμε μαζικά οι μαθητές του Δημοτικού Σχολείου και του Γυμνασίου. Κατόπιν η αίθουσα πέρασε σε φάση παρακμής και περιοδικής λειτουργίας, όπως οι περισσότερες αίθουσες στη χώρα. Λιγοστές ήταν οι ταινίες, κυρίως ξένες και μάλλον χαμηλής ποιότητας. Λιγοστοί ήταν και οι θεατές, κυρίως μαθητές του Γυμνασίου και στρατιώτες. Εξαίρεση ποιοτικών ταινιών την περίοδο αυτή, αποτέλεσε η προβολή ταινιών του νέου ελληνικού κινηματογράφου, με πρωτοβουλία φορέων. Στο «ΣΙΝΕ ΠΑΤΕ» δεν παρατηρήθηκε το φαινόμενο προβολής ταινιών πορνό, στη φάση της παρακμής του, ό,τι έγινε στις αίθουσες των μεγάλων πόλεων. Δεν το επέτρεψε προφανώς, η μικρή κοινωνία, αλλά και η κοινωνική θέση της ιδιοκτήτριας της αίθουσας. Στη συνέχεια η αίθουσα, έως την οριστική παύση της λειτουργίας της, χρησιμοποιήθηκε για συγκεντρώσεις κομμάτων και φορέων, καθώς και για «φθηνές» θεατρικές παραστάσεις περιοδευόμενων θιάσων της Αθήνας. Ο κινηματογράφος, κάπου στα μέσα της δεκαετίας του ’80 κατεδαφίσθηκε και έδωσε τη θέση του σε πολυκατοικία.
Σήμερα η κυρία Μαριάνθη και ο Στρατής απόμαχοι πλέον της εργασίας, πιθανόν να μη γνωρίζουν την προσφορά τους στην υπόθεση της τέχνης του κινηματογράφου και τον πολιτισμό γενικότερα, έστω από τη μεριά της επαφής των ταινιών με το κοινό, έστω και αν αυτοί ασκούσαν καθαρά, επαγγελματική δραστηριότητα. Στο «ΣΙΝΕ ΠΑΤΕ» συναντήθηκε η δική μου γενιά, της δικής μας μικρής πόλης, με την έβδομη τέχνη. Επιπλέον, στην προ τηλεόρασης εποχή, η αίθουσα μέσα από τις ταινίες που σ’ αυτήν προβλήθηκαν, αποτέλεσε παράθυρο γνώσης συνηθειών, εικόνων και πληροφοριών άλλων κοινωνιών, άλλων πολιτισμών.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
